17.11.26

 

17.11.26

Ap 3, 1-6. 14-22

„Aniołowi Kościoła w Laodycei napisz: To mówi Amen, Świadek wierny i prawdomówny, Początek stworzenia Bożego: Znam twoje czyny, że ani zimny, ani gorący nie jesteś. Obyś był zimny albo gorący! A tak, skoro jesteś letni i ani gorący, ani zimny, chcę cię wyrzucić z mych ust. Ty bowiem mówisz: Jestem bogaty, i wzbogaciłem się, i niczego mi nie potrzeba, a nie wiesz, że to ty jesteś nieszczęsny i godzien litości, i biedny i ślepy, i nagi. Radzę ci kupić u mnie złota w ogniu oczyszczonego, abyś się wzbogacił, i białe szaty, abyś się oblókł, a nie ujawniła się haniebna twa nagość, i balsamu do namaszczenia twych oczu, byś widział”. Amen, jest jednym z imion Boga. Wskazuje na to Iz 65,16: „Przeto kto błogosławiony jest na ziemi, będzie błogosławiony w Bogu, Amen; a kto przysięga na ziemi, będzie przysięgał w Bogu, Amen; ponieważ zapomniane są pierwsze uciski i zakryte są od oczu moich”¹. Kościół w Laodycei jest bogaty materialnie i ubogi duchowo. Mówi: „Jestem bogaty, i wzbogaciłem się, i niczego mi nie potrzeba”. Jezus mu objawia: „nie wiesz, że to ty jesteś nieszczęsny i godzien litości, i biedny i ślepy, i nagi”. Jest to ilustracja ostrzeżenia Jezusa przed bogactwem: „Zaprawdę, powiadam wam: Bogaty z trudnością wejdzie do królestwa niebieskiego, Jeszcze raz wam powiadam: Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne niż bogatemu wejść do królestwa niebieskiego” (Mt 19,23-24).

Łk 19, 1-10

„Gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę i rzekł do niego: Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu. Zeszedł więc z pośpiechem i przyjął Go rozradowany. A wszyscy, widząc to, szemrali: Do grzesznika poszedł w gościnę. Lecz Zacheusz stanął i rzekł do Pana: Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogo w czym skrzywdziłem, zwracam poczwórnie. Na to Jezus rzekł do niego: Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło”. Jezus idzie w gościnę do Zacheusza, bo szuka i zbawia „to, co zginęło”. Raduje się radością Zacheusza, który mówi: „Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogo w czym skrzywdziłem, zwracam poczwórnie”.

1 Przekład Wujka.

16.11.26

 

16.11.26

Ap 1, 1-4; 2, 1-5a

„Objawienie Jezusa Chrystusa, które dał Mu Bóg, aby ukazać swym sługom, co musi stać się niebawem, a On wysławszy swojego anioła oznajmił przez niego za pomocą znaków słudze swojemu Janowi. Ten poświadcza, że słowem Bożym i świadectwem Jezusa Chrystusa jest wszystko, co widział. Błogosławiony, który odczytuje, i którzy słuchają słów Proroctwa, a strzegą tego, co w nim napisane, bo chwila jest bliska. Jan do siedmiu Kościołów, które są w Azji: Łaska wam i pokój od Tego, Który jest, i Który był i Który przychodzi, i od Siedmiu Duchów, które są przed Jego tronem”. Bóg jest przedstawiany przez Jana w teraźniejszości, przeszłości i w przyszłości – jest to nawiązanie do objawienia Bożego danego Mojżeszowi: „Oto pójdę do Izraelitów i powiem im: Bóg ojców naszych posłał mię do was. Lecz gdy oni mnie zapytają, jakie jest Jego imię, to cóż im mam powiedzieć? Odpowiedział Bóg Mojżeszowi: JESTEM, KTÓRY JESTEM. I dodał: Tak powiesz synom Izraela: JESTEM posłał mnie do was” (Wj 3,13-14). Siedem duchów – to prawdopodobnie nawiązanie do Księgi Tobiasza: „Ja jestem Rafał, jeden z siedmiu aniołów, którzy stoją w pogotowiu i wchodzą przed majestat Pański” (Tb 12,15).

Łk 18, 35-43

„Ci, co szli na przedzie, nastawali na niego, żeby umilkł. Lecz on jeszcze głośniej wołał: Jezusie, Synu Dawida, ulituj się nade mną! Jezus przystanął i kazał przyprowadzić go do siebie. A gdy się zbliżył, zapytał go: Co chcesz, abym ci uczynił? Odpowiedział: Panie, żebym przejrzał. Jezus mu odrzekł: Przejrzyj, twoja wiara cię uzdrowiła. Natychmiast przejrzał i szedł za Nim, wielbiąc Boga. Także cały lud, który to widział, oddał chwałę Bogu”. Jezus wskazuje na moc wiary, dzięki której niewidomy odzyskuje wzrok. Uzdrowiony idzie za Jezusem, wielbiąc Boga.

 

Jezus w Ewangelii według świętego Marka

Wstęp

Bardzo ciekawa może być lektura tej Ewangelii. Często korzystam z przekładu księdza Wujka. W wielu przypadkach lepiej oddaje on sens tekstu oryginalnego.

Według Davida L. Dungan i Johna S. Kloppenborga, Ewangelia według świętego Marka jest najpóźniejsza z ewangelii synoptycznych. Proponują hipotezę dwóch Ewangelii, która wydaje mi się prawdopodobna: „Nazwa „hipoteza dwóch Ewangelii” wywodzi się z założenia, że Ewangelia Marka opiera się na dwóch wcześniejszych Ewangeliach – Mateusza i Łukasza. Punktem wyjścia tej hipotezy jest twierdzenie, że Ewangelia najbardziej żydowska – Mateusza – była najwcześniej napisaną Ewangelią, która utrwaliła na piśmie „dobrą nowinę” głoszoną przez apostołów jerozolimskich. Jednym z jej zadań było ukazanie spełnienia się Prawa i Proroków w działalności Jezusa. Według tej hipotezy, Ewangelia Łukasza była drugą napisaną Ewangelią, ponieważ Ewangelia Mateusza była bardzo trudna do zrozumienia na szerszej, międzynarodowej arenie misyjnej, na której Paweł zakładał swoje Kościoły. Wydaje się, że Łukasz, najprawdopodobniej współpracownik apostoła Pawła, przygotował rewizję Ewangelii Mateusza, przystosowując ją do warunków Kościołów powstających w środowisku pogańskim i dołączając do tej zrewidowanej wersji sporo nowego materiału (por. Łk 1,1-4). Ewangelia Marka, jako trzecia, miała przyczynić się do szybszego rozprzestrzenienia się Ewangelii o Jezusie Chrystusie, zgodnie z zasadniczym porozumieniem między Pawłem a „filarami Kościoła”, osiągniętym na soborze w Jerozolimie (Ga 2). Historyczne potwierdzenie tego „koncyliarnego” poglądu można znaleźć w sytuacji Kościoła po śmierci Piotra i Pawła. Za życia obaj prowadzili swoje oddzielne misje, Piotr wśród obrzezanych, Paweł wśród nieobrzezanych (Ga 2). Po ich śmierci istniała możliwość pogłębienia się tego podziału. Takiej tendencji Marek przeciwstawia ideę połączenia dwóch odgałęzień chrześcijaństwa – żydowskiego i pogańskiego. Marek realizuje swój zamysł, wykorzystując wspólny materiał znajdujący się w Ewangeliach Mateusza i Łukasza oraz dodając, w małym zakresie, inny materiał”¹.

Mk 1,1

„Początek Ewangelii Jezusa Chrystusa, Syna Bożego”².

Jezus jest Chrystusem, Synem Bożym – to jest podstawowa prawda wiary przekazana przez Ewangelię. Jezus jest autorem Ewangelii Bożej, którą przekazuje słowami i życiem.

Mk 1,2-3

„Jak napisane jest u Izajasza proroka: Oto ja posyłam Anioła mego przed obliczem twoim, który zgotuje drogę twoją przed tobą. Głos wołającego na pustyni: Gotujcie drogę Pańską, czyńcie proste ścieżki jego”³.

Tekst grecki używa tu słowa angelos na oznaczenie Bożego posłańca – jakim jest Jan. To jest wielka nobilitacja Jana, który jest posłany przez samego Boga i jest przez Niego wtajemniczony. Mówi Jan: „Ja Go przedtem nie znałem, ale przyszedłem chrzcić wodą w tym celu, aby On się objawił Izraelowi. Jan dał takie świadectwo: Ujrzałem Ducha, który jak gołębica zstępował z nieba i spoczął na Nim. Ja Go przedtem nie znałem, ale Ten, który mnie posłał, abym chrzcił wodą, powiedział do mnie: Ten, nad którym ujrzysz Ducha zstępującego i spoczywającego nad Nim, jest Tym, który chrzci Duchem Świętym. Ja to ujrzałem i daję świadectwo, że On jest Synem Bożym” (J 1,31-34). Ojciec posyła swojego Anioła, to znaczy Jana Chrzciciela przed Jezusem by ten przygotował Mu drogę, by oczyścił ludzi z grzechów, by przygotował grono uczniów, spośród których Jezus wybierze sobie Apostołów.

Mk 1,4-8

„Wystąpił Jan Chrzciciel na pustyni i głosił chrzest nawrócenia na odpuszczenie grzechów. Ciągnęła do niego cała judzka kraina oraz wszyscy mieszkańcy Jerozolimy i przyjmowali od niego chrzest w rzece Jordan, wyznając [przy tym] swe grzechy. Jan nosił odzienie z sierści wielbłądziej i pas skórzany około bioder, a żywił się szarańczą i miodem leśnym. I tak głosił: Idzie za mną mocniejszy ode mnie, a ja nie jestem godzien, aby się schylić i rozwiązać rzemyk u Jego sandałów. Ja chrzciłem was wodą, On zaś chrzcić was będzie Duchem Świętym”.

Niestety, nie wszyscy skorzystali z łaski chrztu Janowego. Mówi Jezus do swoich przeciwników: „Zaprawdę, powiadam wam: Celnicy i nierządnice wchodzą przed wami do królestwa niebieskiego. Przyszedł bowiem do was Jan drogą sprawiedliwości, a wyście mu nie uwierzyli. Celnicy zaś i nierządnice uwierzyli mu. Wy patrzyliście na to, ale nawet później nie opamiętaliście się, żeby mu uwierzyć” (Mt 21,31-32).

Jan przez chrzest prowadzi ludzi do nawrócenia, a oni wyznają swoje grzechy. Pokornie uznaje się za mniejszego od Jezusa i mówi: „nie jestem godzien, aby się schylić i rozwiązać rzemyk u Jego sandałów”. Zaznacza, że Jezus, który będzie mocniejszy od niego, będzie ich chrzcił w Duchu Świętym. Możemy się domyślać, że będzie to dar Ducha, który umożliwi nowe życie, przemienione Dobrocią Pańską. Sam Jan swoim wyglądem przypomina Eliasza.

Druga Księga Królewska opisuje wygląd zewnętrzny Eliasza: „On zaś rzekł do nich: Jak wyglądał ten człowiek, który wyszedł naprzeciw was i wypowiedział do was te słowa? Odpowiedzieli mu: Był to człowiek w płaszczu z sierści i pasem skórzanym przepasany dokoła bioder. Wtedy zawołał: To Eliasz z Tiszbe!” (2 Krl 1,7-8).

Archanioł Gabriel zapowiadał Zachariaszowi, że Jan pójdzie przed Bogiem „w duchu i mocy Eliasza”: „Będzie bowiem wielki w oczach Pana; wina i sycery pić nie będzie i już w łonie matki napełniony będzie Duchem Świętym. Wielu spośród synów Izraela nawróci do Pana, Boga ich; on sam pójdzie przed Nim w duchu i mocy Eliasza, żeby serca ojców nakłonić ku dzieciom, a nieposłusznych - do usposobienia sprawiedliwych, by przygotować Panu lud doskonały” (Łk 1,15-17).

Mk 1,9-11

„W owym czasie przyszedł Jezus z Nazaretu w Galilei i przyjął od Jana chrzest w Jordanie. W chwili gdy wychodził z wody, ujrzał rozwierające się niebo i Ducha jak gołębicę zstępującego na siebie. A z nieba odezwał się głos: Tyś jest mój Syn umiłowany, w Tobie mam upodobanie”.

Chrzest otwiera przed Jezusem niebiosa. Jest to łaska poznania nieba. Otrzymuje Ducha Świętego, którego będzie przekazywał swoim uczniom. Duch jest Jego natchnieniem i Jego mocą – tak to określa Piotr w swojej katechezie u Korneliusza: „Znacie sprawę Jezusa z Nazaretu, którego Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą. Dlatego że Bóg był z Nim, przeszedł On dobrze czyniąc i uzdrawiając wszystkich, którzy byli pod władzą diabła” (Dz 10,38). Bóg Ojciec objawia Go jako swojego Syna, którego miłuje i to, że działa On zgodnie z Jego wolą. Jest to jednocześnie aprobata Jego dotychczasowego życia.

Mk 1,12-13

„Zaraz też Duch wyprowadził Go na pustynię. Czterdzieści dni przebył na pustyni, kuszony przez szatana. Żył tam wśród zwierząt, aniołowie zaś usługiwali Mu”. Zaskakujące jest działanie Ducha, który wyprowadza Jezusa na pustynię, na walkę z szatanem. Walczy przez czterdzieści dni. Walka ze złem jest Jego podstawowym zadaniem. Jan mówi: „Kto grzeszy, jest dzieckiem diabła, ponieważ diabeł trwa w grzechu od początku. Syn Boży objawił się po to, aby zniszczyć dzieła diabła” (1 J 3,8). Mateusz wspomina o aniołach w zakończeniu okresu kuszenia: „Wtedy opuścił Go diabeł, a oto aniołowie przystąpili i usługiwali Mu” (Mt 4,11).

Mk 1,14-15

„Gdy Jan został uwięziony⁴, Jezus przyszedł do Galilei i głosił Ewangelię Bożą. Mówił: Czas się wypełnił i bliskie jest królestwo Boże. Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię!”

Zarówno Marek, jak i Mateusz (por. Mt 4,12) podkreślają prawdę o zdradzie wobec Jana Chrzciciela, po której został on uwięziony. Treścią Ewangelii Bożej jest prawda o Bogu, który przychodzi z pomocą w osobie Jezusa. Jest to objawienie Dobrego, bliskiego Boga. Wypełnił się czas oczekiwania na przepowiedzianego przez proroków. Przybliżyło się Królestwo Boże, bo On chce być naszym królem, chce nam pomagać. Mówi: nawracajcie się – z Bożą pomocą możemy poznawać prawdę o nas samych i możemy zmieniać nasze postępowanie. Można mówić również o pokucie, o żalu za grzechy. Wierzcie w Ewangelię! Jezus głosi przyjście Boga i trzeba to z radością, bez lęku przyjąć.

Mk 1,16-18

„Przechodząc obok Jeziora Galilejskiego, ujrzał Szymona i brata Szymonowego, Andrzeja, jak zarzucali sieć w jezioro; byli bowiem rybakami. Jezus rzekł do nich: Pójdźcie za Mną, a sprawię, że się staniecie rybakami ludzi. I natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim”.

Jezus obiecuje uczniom, że staną się „rybakami ludzi”. Oznacza to chyba przyszłą skuteczność ich apostolstwa. Mówi: „Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu stworzeniu! Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie zbawiony; a kto nie uwierzy, będzie potępiony” (Mk 16,15-16). Podobnie: „Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata” (Mt 28,19-20).

Mk 1,21-22

„Przyszli do Kafarnaum. Zaraz w szabat wszedł do synagogi i nauczał. Zdumiewali się Jego nauką: uczył ich bowiem jak ten, który ma władzę, a nie jak uczeni w Piśmie”.

Nauczyciele cytowali innych nauczycieli, inne opinie. Jezus wskazywał na prawdę, na właściwe rozumienie danego fragmentu Pisma Świętego. Jezus porównuje się do Salomona, symbolu mądrości: „Królowa z Południa powstanie na sądzie przeciw temu plemieniu i potępi je; ponieważ ona z krańców ziemi przybyła słuchać mądrości Salomona, a oto tu jest coś więcej niż Salomon” (Mt 12,42).

Mk 1,23-27

„Był właśnie w synagodze człowiek opętany przez ducha nieczystego. Zaczął on wołać: Czego chcesz od nas, Jezusie Nazarejczyku? Przyszedłeś nas zgubić. Wiem, kto jesteś: Święty Boży. Lecz Jezus rozkazał mu surowo: Milcz i wyjdź z niego! Wtedy duch nieczysty zaczął go targać i z głośnym krzykiem wyszedł z niego. A wszyscy się zdumieli, tak że jeden drugiego pytał: Co to jest? Nowa jakaś nauka z mocą. Nawet duchom nieczystym rozkazuje i są Mu posłuszne”.

Duch nieczysty zna Jezusa: „Wiem, kto jesteś: Święty Boży”. Jezus mówi do swoich wrogów o swojej świętości: „Jeżeli [Pismo] nazywa bogami tych, do których skierowano słowo Boże - a Pisma nie można odrzucić - to jakżeż wy o Tym, którego Ojciec poświęcił i posłał na świat, mówicie: Bluźnisz, dlatego że powiedziałem: Jestem Synem Bożym?” (J 10,35-36). Świętość Jezusa – to przede wszystkim Jego dobroć. Uwalnia od złego – zgodnie ze swoją misją: „Kto grzeszy, jest dzieckiem diabła, ponieważ diabeł trwa w grzechu od początku. Syn Boży objawił się po to, aby zniszczyć dzieła diabła” (1 J 3,8). Ludzie stwierdzają: „Nowa jakaś nauka z mocą” – bo Jezus nie tylko naucza, wyjaśnia, ale i z mocą rozkazuje duchom nieczystym i są Mu posłuszne.

Mk 1,29-31

„Zaraz po wyjściu z synagogi przyszedł z Jakubem i Janem do domu Szymona i Andrzeja. Teściowa zaś Szymona leżała w gorączce. Zaraz powiedzieli Mu o niej. On podszedł do niej i podniósł ją ująwszy za rękę, gorączka ją opuściła. A ona im usługiwała”.

Łukasz szerzej to relacjonuje: „A wysoka gorączka trawiła teściową Szymona. I prosili Go za nią. On stanąwszy nad nią rozkazał gorączce, i opuściła ją. Zaraz też wstała i usługiwała im” (Łk 4,38-39). Jezus rozkazuje gorączce, bo jest Panem nieba i ziemi, podobnie, jak morzu i wiatrom: „On wstał, rozkazał wichrowi i rzekł do jeziora: Milcz, ucisz się! Wicher się uspokoił i nastała głęboka cisza. Wtedy rzekł do nich: Czemu tak bojaźliwi jesteście? Jakże wam brak wiary? Oni zlękli się bardzo i mówili jeden do drugiego: Kim właściwie On jest, że nawet wicher i jezioro są Mu posłuszne?” (Mk 4,39-41).

Mk 1,32-34

„Z nastaniem wieczora, gdy słońce zaszło, przynosili do Niego wszystkich chorych i opętanych; i całe miasto było zebrane u drzwi. Uzdrowił wielu dotkniętych rozmaitymi chorobami i wiele złych duchów wyrzucił, lecz nie pozwalał złym duchom mówić, ponieważ wiedziały, kim On jest”.

Formuła: „Z nastaniem wieczora, gdy słońce zaszło” oznacza zakończenie szabatu – dopiero wtedy mogli, nie naruszając szabatu, przynieść Mu chorych i opętanych. Łukasz szerzej ukazuje wiedzę demonów: „Wychodziły zaś z wielu czarty, wołając i mówiąc: Ty jesteś Syn Boży. A łając, nie pozwalał im mówić, iż wiedzieli, że on jest Chrystusem”⁵ (Łk 4,41). Jezus czyni dobro, ale nie chce przedwczesnego ujawnienia swojej tożsamości. Świat złych duchów ma dobre rozeznanie Jego godności. Mnogość opętanych można tłumaczyć nieobecnością w ówczesnym świecie Ducha Świętego jako Obrońcy. Mówi Jezus: „Jeśli ktoś jest spragniony, a wierzy we Mnie - niech przyjdzie do Mnie i pije! Jak rzekło Pismo: Strumienie wody żywej popłyną z jego wnętrza. A powiedział to o Duchu, którego mieli otrzymać wierzący w Niego; Duch bowiem jeszcze nie był, ponieważ Jezus nie został jeszcze uwielbiony” (J 7,37-39). Dopiero po Wniebowstąpieniu Jezusa, Duch spływa na wierzących w Niego i broni ich przed złem.

Mk 1,35-39

„Nad ranem, gdy jeszcze było ciemno, wstał, wyszedł i udał się na miejsce pustynne, i tam się modlił. Pospieszył za Nim Szymon z towarzyszami, a gdy Go znaleźli, powiedzieli Mu: Wszyscy Cię szukają. Lecz On rzekł do nich: Pójdźmy gdzie indziej, do sąsiednich miejscowości, abym i tam mógł nauczać, bo na to wyszedłem. I chodził po całej Galilei, nauczając w ich synagogach i wyrzucając złe duchy”.

Jezus ucieka od popularności, nie wykorzystuje faktu licznych uzdrowień i uwolnień. Ucieka w samotną modlitwę. Szuka kontaktu z Ojcem, który jest Jego nauczycielem. Mówi: „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Syn nie mógłby niczego czynić sam od siebie, gdyby nie widział Ojca czyniącego. Albowiem to samo, co On czyni, podobnie i Syn czyni. Ojciec bowiem miłuje Syna i ukazuje Mu to wszystko, co On sam czyni, i jeszcze większe dzieła ukaże Mu, abyście się dziwili. Albowiem jak Ojciec wskrzesza umarłych i ożywia, tak również i Syn ożywia tych, których chce. Ojciec bowiem nie sądzi nikogo, lecz cały sąd przekazał Synowi” (J 5,19-22).

Mk 1,40-45

„Wtedy przyszedł do Niego trędowaty i upadając na kolana, prosił Go: Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić. Zdjęty litością, wyciągnął rękę, dotknął go i rzekł do niego: Chcę, bądź oczyszczony! Natychmiast trąd go opuścił i został oczyszczony. Jezus surowo mu przykazał i zaraz go odprawił, mówiąc mu: Uważaj, nikomu nic nie mów, ale idź pokaż się kapłanowi i złóż za swe oczyszczenie ofiarę, którą przepisał Mojżesz, na świadectwo dla nich. Lecz on po wyjściu zaczął wiele opowiadać i rozgłaszać to, co zaszło, tak że Jezus nie mógł już jawnie wejść do miasta, lecz przebywał w miejscach pustynnych. A ludzie zewsząd schodzili się do Niego”.

Uzdrowiony przez Jezusa człowiek, Jemu nieposłuszny, rozgłasza wszędzie cud i w ten sposób uniemożliwia Jezusowi normalne, spokojne głoszenie Ewangelii. Ze względu na popularność, Jezus czuje się zmuszony do nauczania na miejscach niezamieszkałych.

Mk 2,5-11

Ludzie szukają dostępu do Jezusa, by On uzdrowił paralityka. On jenak najpierw uzdrawia jego ducha: „Jezus, widząc ich wiarę, rzekł do paralityka: Synu, odpuszczają ci się twoje grzechy. A siedziało tam kilku uczonych w Piśmie, którzy myśleli w sercach swoich: Czemu On tak mówi? On bluźni. Któż może odpuszczać grzechy, oprócz jednego Boga? Jezus poznał zaraz w swym duchu, że tak myślą, i rzekł do nich: Czemu nurtują te myśli w waszych sercach? Cóż jest łatwiej: powiedzieć do paralityka: Odpuszczają ci się twoje grzechy, czy też powiedzieć: Wstań, weź swoje łoże i chodź? Otóż, żebyście wiedzieli, iż Syn Człowieczy ma na ziemi władzę odpuszczania grzechów - rzekł do paralityka: Mówię ci: Wstań, weź swoje łoże i idź do domu!”

Zadziwiająca jest sytuacja odpuszczenia grzechów paralitykowi ze względu na wiarę ludzi, którzy przynieśli go do Jezusa: „Jezus, widząc ich wiarę, rzekł do paralityka: Synu, odpuszczają ci się twoje grzechy”. W ten sposób Jezus wynagradza ich wiarę i wskazuje na możliwość duchowej pomocy – nic nie wiemy bowiem na temat wiary samego paralityka.

Sam Jezus, na mocy charyzmatu nadprzyrodzonej wiedzy, na który wskazują słowa: „Jezus poznał zaraz w swym duchu, że tak myślą” – poznaje zarzut swoich przeciwników: „On bluźni. Któż może odpuszczać grzechy, oprócz jednego Boga?” Jezus jest prawdziwym Bogiem, na dowód czego uzdrawia paralityka słowami: „Wstań, weź swoje łoże i idź do domu!”

Mk 2,14-17

„A przechodząc, ujrzał Lewiego, syna Alfeusza, siedzącego w komorze celnej, i rzekł do niego: Pójdź za Mną! On wstał i poszedł za Nim. Gdy Jezus siedział w jego domu przy stole, wielu celników i grzeszników siedziało razem z Jezusem i Jego uczniami. Było bowiem wielu, którzy szli za Nim. Niektórzy uczeni w Piśmie, spośród faryzeuszów, widząc, że je z grzesznikami i celnikami, mówili do Jego uczniów: Czemu On je i pije z celnikami i grzesznikami? Jezus usłyszał to i rzekł do nich: Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają. Nie przyszedłem powołać sprawiedliwych, ale grzeszników”.

Możemy się domyślać, że Jezus mówi do Mateusza z ogromną miłością, której on ulega i idzie za Jezusem. Nauczyciele gorszą się, widząc Jezusa jedzącego z tymi, którymi oni gardzili – z celnikami i grzesznikami. Jezus odpowiada w sposób zaskakujący: „Nie przyszedłem powołać sprawiedliwych, ale grzeszników”. Zostawia ich, uważających się za sprawiedliwych, na boku i powołuje na swoich uczniów ludzi z ówczesnego marginesu – bo uważa się za lekarza tych „którzy się źle mają”.

Mk 2,18-20

Dla Żydów praktykujących post, ważnym było pytanie o zachowanie uczniów Jezusa: „Uczniowie Jana i faryzeusze mieli właśnie post. Przyszli więc do Niego i pytali: Dlaczego uczniowie Jana i uczniowie faryzeuszów poszczą, a Twoi uczniowie nie poszczą? Jezus im odpowiedział: Czy goście weselni mogą pościć, dopóki pan młody jest z nimi? Nie mogą pościć, jak długo pana młodego mają u siebie. Lecz przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego, a wtedy, w ów dzień, będą pościć”.

Sam Jezus uważa się za pana młodego, a swoje życie za ceremonię zaślubin. Jest to celebracja Jego wielkiej miłości do ludzi, których pragnie zbawić. Apokalipsa ukazuje nam oblubienicę Jezusa: „I przyszedł jeden z siedmiu aniołów, co trzymają siedem czasz pełnych siedmiu plag ostatecznych, i tak się do mnie odezwał: Chodź, ukażę ci Oblubienicę, Małżonkę Baranka. I uniósł mnie w zachwyceniu na górę wielką i wyniosłą, i ukazał mi Miasto Święte – Jeruzalem, zstępujące z nieba od Boga, mające chwałę Boga” (Ap 21,9-11).

Mówi Jan Chrzciciel o Jezusie. Przedstawia Go jako Chrystusa i oblubieńca. Raduje się Jego szczęściem, a sam odchodzi w cień: „Wy sami jesteście mi świadkami, że powiedziałem: Nie jestem ja Chrystusem; ale że jestem posłany przed nim. Kto ma oblubienicę, jest oblubieńcem; lecz przyjaciel oblubieńca, który stoi, a słucha go, weselem się weseli dla głosu oblubieńca. To więc wesele moje wypełniło się. On ma wzrastać, a ja się umniejszać”⁶ (J 3,28-30).

Po śmierci Jezusa, post powraca. Może to być zachęta do postu w piątek – dzień wspomnienia Jego męki. Mówi Jezus: „Przyjdzie czas, kiedy zapragniecie ujrzeć choćby jeden z dni Syna Człowieczego, a nie zobaczycie” (Łk 17,22). Mówi też: „Bo ubogich zawsze macie u siebie i kiedy zechcecie, możecie im dobrze czynić; lecz Mnie nie zawsze macie” (Mk 14,7).

Może wskazywać na konieczność postu wobec utraty Jezusa, w groźbach apostazji, czy herezji. Dowolna modlitwa może być wzmocniona postem. Paweł mówi: „Jesteśmy więc, bracia, dłużnikami, ale nie ciała, byśmy żyć mieli według ciała. Bo jeżeli będziecie żyli według ciała, czeka was śmierć. Jeżeli zaś przy pomocy Ducha uśmiercać będziecie popędy ciała – będziecie żyli” (Rz 8,12-13).

Mk 2,21-22

Trudne są słowa Jezusa: „Nikt nie przyszywa łaty z surowego sukna do starego ubrania. W przeciwnym razie nowa łata obrywa jeszcze [część] ze starego ubrania i robi się gorsze przedarcie. Nikt też młodego wina nie wlewa do starych bukłaków. W przeciwnym razie wino rozerwie bukłaki; i wino przepadnie, i bukłaki. Lecz młode wino [należy wlewać] do nowych bukłaków”.

Prawdopodobnie chodzi Mu o zmianę podstawowych zasad religii. Konieczne jest dla Jego uczniów odejście od zasad judaizmu i przejście do chrześcijaństwa.

Mk 2,27-28

W podobnym duchu warto odczytywać słowa: „To szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu. Zatem Syn Człowieczy jest panem szabatu”.

Tak pisze o dniu szabatu Księga Wyjścia: „Dzień zaś siódmy jest szabatem ku czci Pana, Boga twego. Nie możesz przeto w dniu tym wykonywać żadnej pracy ani ty sam, ani syn twój, ani twoja córka, ani twój niewolnik, ani twoja niewolnica, ani twoje bydło, ani cudzoziemiec, który mieszka pośród twych bram. W sześciu dniach bowiem uczynił Pan niebo, ziemię, morze oraz wszystko, co jest w nich, w siódmym zaś dniu odpoczął. Dlatego pobłogosławił Pan dzień szabatu i uznał go za święty” (Wj 20,10-11). Księga Liczb ukazuje karę za nieprzestrzeganie szabatu: „Gdy Izraelici przebywali na pustyni, spotkali człowieka zbierającego drwa w dzień szabatu. Wtedy przyprowadzili go ci, którzy go spotkali przy zbieraniu drew, do Mojżesza, Aarona i całego zgromadzenia. Zatrzymali go pod strażą, bo jeszcze nie zapadło postanowienie, co z nim należy uczynić. Pan zaś rzekł do Mojżesza: Człowiek ten musi umrzeć – cała społeczność ma go poza obozem ukamienować. Wyprowadziło go więc całe zgromadzenie poza obóz i ukamienowało według rozkazu, jaki wydał Pan Mojżeszowi” (Lb 15,32-36).

Od strony pozytywnej, przestrzeganie szabatu pozwala wejść do pełnej wspólnoty z Bogiem: „Błogosławiony człowiek, który tak czyni, i syn człowieczy, który się stosuje do tego: czuwając, by nie pogwałcić szabatu, i pilnując swej ręki, by się nie dopuściła żadnego zła. Niechże cudzoziemiec, który się przyłączył do Pana, nie mówi tak: Z pewnością Pan wykluczy mnie ze swego ludu. Rzezaniec także niechaj nie mówi: Oto ja jestem uschłym drzewem. Tak bowiem mówi Pan: Rzezańcom, którzy przestrzegają moich szabatów i opowiadają się za tym, co Mi się podoba, oraz trzymają się mocno mego przymierza, dam miejsce w moim domu i w moich murach oraz imię lepsze od synów i córek, dam im imię wieczyste i niezniszczalne. Cudzoziemców zaś, którzy się przyłączyli do Pana, ażeby Mu służyć i ażeby miłować imię Pana i zostać Jego sługami – wszystkich zachowujących szabat bez pogwałcenia go i trzymających się mocno mojego przymierza, przyprowadzę na moją Świętą Górę i rozweselę w moim domu modlitwy. Całopalenia ich oraz ofiary będą przyjęte na moim ołtarzu, bo dom mój będzie nazwany domem modlitwy dla wszystkich narodów” (Iz 56,2-7).

Król Antioch Epifanes usiłował zniszczyć religię Izraela: „Król posłał swoich wysłańców do Jerozolimy i do miast judzkich z pisemnym poleceniem, żeby postępowały według obyczajów, które dla kraju były obce; żeby w świątyni zaprzestano składać całopalenia, ofiary krwawe, a także ofiary płynne; żeby znieważano szabat i święta i żeby zbezczeszczono świątynię i świętych, żeby [natomiast] sporządzono ołtarze, święte gaje i posągi bożków oraz składano na ofiarę mięso świń i innych nieczystych zwierząt; żeby synów swoich pozostawiali bez obrzezania i żeby dusze swoje brukali wszystkim, co jest nieczyste i światowe. W ten sposób mieli zapomnieć o Prawie i zarzucić wszystkie jego nakazy. Kto by zaś nie postąpił zgodnie z królewskim rozporządzeniem, miał być ukarany śmiercią” (1 Mch 1,44-50).

Szabat jest dniem odpoczynku, jest poświęcony Bogu. Jezus jest Bogiem i dlatego jest Panem szabatu – daje jego właściwe zrozumienie.

Mk 3,1-5

„Wszedł znowu do synagogi. Był tam człowiek, który miał uschłą rękę. A śledzili Go, czy uzdrowi go w szabat, żeby Go oskarżyć. On zaś rzekł do człowieka, który miał uschłą rękę: Stań tu na środku! A do nich powiedział: Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego? Życie ocalić czy zabić? Lecz oni milczeli. Wtedy spojrzawszy wkoło po wszystkich z gniewem, zasmucony z powodu zatwardziałości ich serca, rzekł do człowieka: Wyciągnij rękę! Wyciągnął, i ręka jego stała się znów zdrowa”.

Widoczna jest zła wola ludzi zgromadzonych w synagodze: „śledzili Go, czy uzdrowi go w szabat, żeby Go oskarżyć”. Jezus zaprasza ich do spokojnego i konstruktywnego myślenia: „Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego? Życie ocalić czy zabić?” Nie odpowiadają. Po uzdrowieniu człowieka „faryzeusze wyszli i ze zwolennikami Heroda zaraz odbyli naradę przeciwko Niemu, w jaki sposób Go zgładzić” (Mk 3,6).

Mk 3,13-15

„I wszedłszy na górę, wezwał do siebie, których sam chciał, i przyszli do niego. I postanowił dwunastu, aby byli z nim, i żeby ich posyłał przepowiadać. I dał im moc uzdrawiania chorób i wypędzania czartów”⁷.

Powołanie Apostołów sprowadza się do trzech elementów. Najważniejsze – to być z Jezusem. Żyją z Nim, poznają Go, słuchają Go. Po drugie – mają ewangelizować – wprowadzać ludzi w nauczanie Jezusa. Po trzecie – mają uzdrawiać i uwalniać od złych duchów. Takie jest powołanie Kościoła.

Mk 3,20-21

„I przyszli do domu, i zbiegła się znowu rzesza, tak że nie mogli ani chleba spożyć. A gdy to posłyszeli bliscy jego, wyszli, ażeby go pojmać, bo mówili, że oszalał”⁸.

Również Jan ukazuje podobne oskarżenia: „Dlatego miłuje Mnie Ojciec, bo Ja życie moje oddaję, aby je [potem] znów odzyskać. Nikt Mi go nie zabiera, lecz Ja od siebie je oddaję. Mam moc je oddać i mam moc je znów odzyskać. Taki nakaz otrzymałem od mojego Ojca. I znów nastąpiło rozdwojenie między Żydami z powodu tych słów. Wielu spośród nich mówiło: On jest opętany przez złego ducha i odchodzi od zmysłów. Czemu Go słuchacie? Inni mówili: To nie są słowa opętanego. Czyż zły duch może otworzyć oczy niewidomym?” (J 10,17-21). Oskarżenia o opętanie, czy o szaleństwo – to oszczerstwa, które oddalały ludzi od Jezusa i Jego nauczania.

Mk 3,28-30

„Zaprawdę, powiadam wam: wszystkie grzechy i bluźnierstwa, których by się ludzie dopuścili, będą im odpuszczone. Kto by jednak zbluźnił przeciw Duchowi Świętemu, nigdy nie otrzyma odpuszczenia, lecz winien jest grzechu wiecznego. Mówili bowiem: Ma ducha nieczystego”.

Te słowa trzeba odczytywać w kontekście Mk 3,22: „Natomiast uczeni w Piśmie, którzy przyszli z Jerozolimy, mówili: Ma Belzebuba i przez władcę złych duchów wyrzuca złe duchy”. Oczerniają Jezusa z pasją i bez jakichkolwiek dowodów. Są opętani nienawiścią do Jezusa. Bluźnią nazywając Ducha Świętego duchem nieczystym. Jezus grozi im wiecznym potępieniem.

Mk 4,11

„Wam dane jest poznać tajemnicę królestwa Bożego; ale tym, którzy są zewnątrz, wszystko dzieje się w przypowieściach, aby patrząc patrzyli, a nie widzieli, i słysząc słyszeli, a nie zrozumieli, by się kiedy nie nawrócili, a nie były im odpuszczone grzechy”⁹.

Tajemnicą Królestwa jest sam Jezus. On jest jego Królem. On daje Ducha, który jest duszą Królestwa. Uczniowie Jezusa poznają Go, bo żyją z Nim, bo słuchają Go, bo obserwują Jego działalność. To oni przez chrzest wejdą do Kościoła i będą zbawieni dzięki wierze w Jezusa.

Ci, którzy nie należą do Jego uczniów słuchają Jego przypowieści, otrzymują uzdrowienia, uwolnienia, ale Jezus ich nie interesuje. Oni do Kościoła nie wejdą i będą żyli dotychczasowym życiem.

Jezus nawiązuje do tajemniczej wypowiedzi Boga skierowanej do Izajasza: „Idź i mów do tego ludu: Słuchajcie pilnie, lecz bez zrozumienia, patrzcie uważnie, lecz bez rozeznania! Zatwardź serce tego ludu, znieczul jego uszy, zaślep jego oczy, iżby oczami nie widział ani uszami nie słyszał, i serce jego by nie pojęło, żeby się nie nawrócił i nie był uzdrowiony” (Iz 6,9-10). Widzi wypełnienie tego proroctwa w ludziach Go otaczających. Ci ludzie nie zdają sobie sprawy z tego jak ważny jest Jezus – Jego słowa, Jego czyny. Lekceważą Go. Nie rozumieją, że wszystko jest łaską – słyszenie, widzenie, rozumienie. Możemy zainteresować się Jezusem i pójść do Niego, a możemy pozostać obojętni i nie wejść na drogę nawrócenia i zbawienia.

Mk 4,15-19

Mówi Jezus: „A którzy obok drogi, gdzie się rozsiewa słowo, ci są, którzy gdy usłyszą, natychmiast przychodzi szatan i bierze słowo, które jest wsiane w serca ich. Podobnież i ci, którzy są na opoczystych posiani, są ci, którzy gdy usłyszą słowo, natychmiast z radością je przyjmują; a nie mają korzenia w sobie, ale trwają do czasu; potem, gdy przyjdzie ucisk i prześladowanie z powodu słowa, natychmiast się gorszą. A inni, którzy między ciernie są posiani, ci są, którzy słowa słuchają, a troski świata i omamienie bogactw i chciwość innych rzeczy, wchodząc, zaduszają słowo, i staje się bez pożytku”¹⁰.

Szatan jest wrogiem zbawienia i walczy ze słowem Bożym, by nie doprowadziło do nawrócenia, do wiary (por. Łk 8,12). Łatwo się gorszyć, przyjąć, że Ewangelia jest zbyt trudna, a można żyć bez niej. Łatwo żyć duchem tego świata, w którym „troski świata i omamienie bogactw i chciwość” odsuwają słowo Boże na bok, jako minimum – na później.

Mk 4,26-29

„Z królestwem Bożym dzieje się tak, jak gdyby ktoś nasienie wrzucił w ziemię. Czy śpi, czy czuwa, we dnie i w nocy nasienie kiełkuje i rośnie, on sam nie wie jak. Ziemia sama z siebie wydaje plon, najpierw źdźbło, potem kłos, a potem pełne ziarnko w kłosie. A gdy stan zboża na to pozwala, zaraz zapuszcza się sierp, bo pora już na żniwo”.

Królestwo jest wspaniałym dziełem Ducha Świętego. Możemy niestety się Mu przeciwstawiać – na przykład przez kłamstwo, oszczerstwo – tak jak faryzeusze (por. Mk 3,22-30). Jeśli prosimy Go o pomoc, o prowadzenie – to On sam obdarza nas łaskami i przemienia nas. W ten sposób „dojrzewamy” w Duchu Świętym.

Mk 4,31-32

„Z czym porównamy królestwo Boże lub w jakiej przypowieści je przedstawimy? Jest ono jak ziarnko gorczycy; gdy się je wsiewa w ziemię, jest najmniejsze ze wszystkich nasion na ziemi. Lecz wsiane wyrasta i staje się większe od jarzyn; wypuszcza wielkie gałęzie, tak że ptaki powietrzne gnieżdżą się w jego cieniu”.

To porównanie może wskazywać na dynamikę działania Ducha Świętego w nas. Może On przyjść niedostrzegalnie, a z czasem może przekształcać człowieka. Ten mechanizm jest widoczny również w proroctwie Ezechiela: „Następnie zaprowadził mnie z powrotem przed wejście do świątyni, a oto wypływała woda spod progu świątyni w kierunku wschodnim, ponieważ przednia strona świątyni była skierowana ku wschodowi; a woda płynęła spod prawej strony świątyni na południe od ołtarza. I wyprowadził mnie przez bramę północną na zewnątrz i poza murami powiódł mnie od bramy zewnętrznej, skierowanej ku wschodowi. A oto woda wypływała spod prawej ściany świątyni, na południe od ołtarza. Potem poprowadził mnie ów mąż w kierunku wschodnim; miał on w ręku pręt mierniczy, odmierzył tysiąc łokci i kazał mi przejść przez wodę; woda sięgała aż do kostek. Następnie znów odmierzył tysiąc [łokci] i kazał mi przejść przez wodę: sięgała aż do kolan; i znów odmierzył tysiąc [łokci] i kazał mi przejść: sięgała aż do bioder; i znów odmierzył jeszcze tysiąc [łokci]: był tam już potok, przez który nie mogłem przejść, gdyż woda była za głęboka, była to woda do pływania, rzeka, przez którą nie można było przejść” (Ez 47,1-5). Woda, która jest symbolem Ducha narasta, szybko z małego źródła przekształca się w wartki potok.

Mk 4,37-41

„Naraz zerwał się gwałtowny wicher. Fale biły w łódź, tak że łódź już się napełniała. On zaś spał w tyle łodzi na wezgłowiu. Zbudzili Go i powiedzieli do Niego: Nauczycielu, nic Cię to nie obchodzi, że giniemy? On wstał, rozkazał wichrowi i rzekł do jeziora: Milcz, ucisz się! Wicher się uspokoił i nastała głęboka cisza. Wtedy rzekł do nich: Czemu tak bojaźliwi jesteście? Jakże wam brak wiary? Oni zlękli się bardzo i mówili jeden do drugiego: Kim właściwie On jest, że nawet wicher i jezioro są Mu posłuszne?”

Zdumiewa przemęczenie Jezusa i Jego głęboki i spokojny sen. Jezus uspokaja wichry i jezioro. Jest On Bogiem, który ma władzę nad światem. Mówi Psalmista: „Powiedział On i wzbudził wicher burzliwy, i spiętrzył jego fale. Wznosili się aż pod niebo, spadali aż do głębi; ich dusza truchlała w nieszczęściu. Zataczali się i chwiali jak pijani, cała ich mądrość zawiodła. I w swoim ucisku wołali do Pana, a On ich uwolnił od trwogi. Zamienił burzę w wietrzyk łagodny, a fale morskie umilkły” (Ps 107,25-29).

Po uspokojeniu przyrody Jezus mówi: „Czemu bojaźliwi jesteście? Jeszczeż nie macie wiary?”¹¹. Bali się śmierci, bo jeszcze nie mieli wiary w Jezusa i w Jego wszechmoc.

Mk 5,5-10

„Wciąż dniem i nocą krzyczał, tłukł się kamieniami w grobach i po górach. Skoro z daleka ujrzał Jezusa przybiegł, oddał Mu pokłon i krzyczał wniebogłosy: Czego chcesz ode mnie, Jezusie, Synu Boga Najwyższego? Zaklinam Cię na Boga, nie dręcz mnie! Powiedział mu bowiem: Wyjdź, duchu nieczysty, z tego człowieka. I zapytał go: Jak ci na imię? Odpowiedział Mu: Na imię mi Legion, bo nas jest wielu. I prosił Go na wszystko, żeby ich nie wyganiał z tej okolicy”.

Złe duchy prowadzą opętanego do samobójstwa – żyje on samotnie na pustyni i bije się kamieniami. Złe duchy rozpoznają Jezusa: „Czego chcesz ode mnie, Jezusie, Synu Boga Najwyższego? Zaklinam Cię na Boga, nie dręcz mnie!” Jezus uwalnia opętanego, a demonom pozwala na wejście w stado świń. Odpowiada w ten sposób na prośbę demonów podaną przez Łukasza: „Te prosiły Jezusa, żeby im nie kazał odejść do Czeluści” (Łk 8,31). Jezus jest Dobry i przychyla się do ich prośby.

Ludzie: „Gdy przyszli do Jezusa, ujrzeli opętanego, który miał w sobie legion, jak siedział ubrany i przy zdrowych zmysłach” i proszą Jezusa, by od nich odszedł. Jezus posyła człowieka uwolnionego od zła na ewangelizację: „Wracaj do domu, do swoich, i opowiadaj im wszystko, co Pan ci uczynił i jak ulitował się nad tobą. Poszedł więc i zaczął rozgłaszać w Dekapolu wszystko, co Jezus z nim uczynił, a wszyscy się dziwili” (Mk 5,19-20). Bóg uwolnił człowieka przez swojego Syna – Jezusa.

Mk 5,27-34

„Słyszała ona o Jezusie, więc przyszła od tyłu, między tłumem, i dotknęła się Jego płaszcza. Mówiła bowiem: Żebym się choć Jego płaszcza dotknęła, a będę zdrowa. Zaraz też ustał jej krwotok i poczuła w ciele, że jest uzdrowiona z dolegliwości. A Jezus natychmiast uświadomił sobie, że moc wyszła od Niego. Obrócił się w tłumie i zapytał: Kto się dotknął mojego płaszcza? Odpowiedzieli Mu uczniowie: Widzisz, że tłum zewsząd Cię ściska, a pytasz: Kto się Mnie dotknął. On jednak rozglądał się, by ujrzeć tę, która to uczyniła. Wtedy kobieta przyszła zalękniona i drżąca, gdyż wiedziała, co się z nią stało, upadła przed Nim i wyznała Mu całą prawdę. On zaś rzekł do niej: Córko, twoja wiara cię ocaliła, idź w pokoju i bądź uzdrowiona ze swej dolegliwości!”

Kobieta boi się, bo jako krwawiąca uznawana była za nieczystą, a w tłumie zanieczyszczała tych, których dotknęła. Księga Kapłańska naucza: „Jeżeli kobieta ma upławy, to jest krwawienie miesięczne ze swojego ciała, to pozostanie siedem dni w swojej nieczystości. Każdy, kto jej dotknie, będzie nieczysty aż do wieczora. Wszystko, na czym ona się położy podczas swojej nieczystości, będzie nieczyste. Wszystko, na czym ona usiądzie, będzie nieczyste. Każdy, kto dotknie jej łóżka, wypierze ubranie, wykąpie się w wodzie i będzie nieczysty aż do wieczora. Każdy, kto dotknie jakiegokolwiek przedmiotu, na którym ona siedziała, wypierze ubranie, wykąpie się w wodzie i będzie nieczysty aż do wieczora. Jeżeli kto dotknie się czegoś, co leżało na jej łóżku albo na przedmiocie, na którym ona siedziała, będzie nieczysty aż do wieczora. Jeżeli jaki mężczyzna obcuje z nią wtedy, to jej nieczystość udzieli się jemu i będzie nieczysty siedem dni. Każde łóżko, na którym się położy, będzie nieczyste. Jeżeli kobieta doznaje upływu krwi przez wiele dni poza czasem swojej nieczystości miesięcznej albo jeżeli doznaje upływu krwi trwającego dłużej niż jej nieczystość miesięczna, to będzie nieczysta przez wszystkie dni nieczystego upływu krwi, tak jak podczas nieczystości miesięcznej. Każde łóżko, na którym się położy podczas swojego upływu [krwi], będzie dla niej takie, jak łóżko podczas jej miesięcznej nieczystości. Każdy przedmiot, na którym usiądzie, będzie nieczysty, jak gdyby to była nieczystość miesięczna. Każdy, kto dotknie się tych rzeczy, będzie nieczysty, wypierze ubranie, wykąpie się w wodzie i będzie nieczysty aż do wieczora” (Kpł 15,19-27).

Jezus uzdrawia ją mimowolnie – podobnie jak wielu ludzi wspomnianych w Łk 6,19. Prawdopodobnie chodzi tu o Ducha Świętego obecnego w Nim i działającego jako „moc” uzdrawiająca. Jezus podkreśla rolę wiary: „Córko, twoja wiara cię ocaliła, idź w pokoju i bądź uzdrowiona ze swej dolegliwości!”

Mk 5,35-43

„Gdy On jeszcze mówił, przyszli ludzie od przełożonego synagogi i donieśli: Twoja córka umarła, czemu jeszcze trudzisz Nauczyciela? Lecz Jezus słysząc, co mówiono, rzekł przełożonemu synagogi: Nie bój się, wierz tylko! I nie pozwolił nikomu iść z sobą z wyjątkiem Piotra, Jakuba i Jana, brata Jakubowego. Tak przyszli do domu przełożonego synagogi. Wobec zamieszania, płaczu i głośnego zawodzenia, wszedł i rzekł do nich: Czemu robicie zgiełk i płaczecie? Dziecko nie umarło, tylko śpi. I wyśmiewali Go. Lecz On odsunął wszystkich, wziął z sobą tylko ojca, matkę dziecka oraz tych, którzy z Nim byli, i wszedł tam, gdzie dziecko leżało. Ująwszy dziewczynkę za rękę, rzekł do niej: Talitha kum, to znaczy: Dziewczynko, mówię ci, wstań! Dziewczynka natychmiast wstała i chodziła, miała bowiem dwanaście lat. I osłupieli wprost ze zdumienia. Przykazał im też z naciskiem, żeby nikt o tym nie wiedział, i polecił, aby jej dano jeść”.

Jezus unika rozgłosu. Wskrzesza dziecko, ale nalega „żeby nikt o tym nie wiedział”. Chce, żeby dziecko mogło normalnie żyć, by nie było krzywdzone przez ludzką ciekawość, by nie była krzywdzona przez faryzeuszy jak niewidomy z Jerozolimy (por. J 9,1-34).

Mk 6,1-6

„A odszedłszy stamtąd, przyszedł do ojczyzny swojej, i szli za nim uczniowie jego. A gdy nastał szabat, zaczął uczyć w synagodze i wielu słuchających zdumiewało się nad nauką jego, mówiąc: Skądże temu to wszystko? A co to za mądrość, która mu jest dana, i takie cuda, które dzieją się przez ręce jego? Czyż to nie jest rzemieślnik, syn Maryi, brat Jakuba i Józefa i Judy i Szymona? Czyż i sióstr jego tu u nas nie ma? I gorszyli się z niego. A Jezus im mówił: Iż prorok nie jest bez czci, chyba w ojczyźnie swojej, i w domu swoim, a między rodziną swoją. I nie mógł tam uczynić żadnego cudu, tylko uzdrowił niewielu chorych, kładąc na nich ręce. I dziwił się niedowiarstwu ich; a nauczając, obchodził okoliczne miasteczka”¹².

Mieszkańcy Nazaretu gorszą się, stają się gorsi, nie chcą przyjąć, że Jezus, którego znają stał się dzięki Bogu prorokiem i cudotwórcą: „Skądże temu to wszystko? A co to za mądrość, która mu jest dana, i takie cuda, które dzieją się przez ręce jego?” Widzą rodzinę Jezusa i Jego na tle Jego braci i sióstr. Są tak wobec Niego uprzedzeni, że tylko nieliczni z wiarą przyjmują od Niego łaskę uzdrowienia, ale te wspaniałe cuda nie są wystarczającym motywem dla większości do przyjęcia z wiarą Jego pomocy. Łukasz mówi wręcz o próbie zamordowania Jezusa przez mieszkańców Nazaretu: „Naprawdę, mówię wam: Wiele wdów było w Izraelu za czasów Eliasza, kiedy niebo pozostawało zamknięte przez trzy lata i sześć miesięcy, tak że wielki głód panował w całym kraju; a Eliasz do żadnej z nich nie został posłany, tylko do owej wdowy w Sarepcie Sydońskiej. I wielu trędowatych było w Izraelu za proroka Elizeusza, a żaden z nich nie został oczyszczony, tylko Syryjczyk Naaman. Na te słowa wszyscy w synagodze unieśli się gniewem. Porwali Go z miejsca, wyrzucili Go z miasta i wyprowadzili aż na stok góry, na której ich miasto było zbudowane, aby Go strącić. On jednak przeszedłszy pośród nich oddalił się” (Łk 4,25-30).

Mk 6,7-13

„Następnie przywołał do siebie Dwunastu i zaczął rozsyłać ich po dwóch. Dał im też władzę nad duchami nieczystymi i przykazał im, żeby nic z sobą nie brali na drogę prócz laski: ani chleba, ani torby, ani pieniędzy w trzosie. Ale idźcie obuci w sandały i nie wdziewajcie dwóch sukien! I mówił do nich: Gdy do jakiego domu wejdziecie, zostańcie tam, aż stamtąd wyjdziecie. Jeśli w jakim miejscu was nie przyjmą i nie będą słuchać, wychodząc stamtąd strząśnijcie proch z nóg waszych na świadectwo dla nich! Oni więc wyszli i wzywali do nawrócenia. Wyrzucali też wiele złych duchów oraz wielu chorych namaszczali olejem i uzdrawiali”.

Ewangelia podkreśla konieczność ubóstwa Dwunastu i władzę jaką otrzymali od Jezusa nad duchami nieczystymi i chorobami. Dzięki tym charyzmatom owocnie wzywają do nawrócenia. Jezus przewiduje możliwość odrzucenia Ewangelii: „Jeśli w jakim miejscu was nie przyjmą i nie będą słuchać, wychodząc stamtąd strząśnijcie proch z nóg waszych na świadectwo dla nich!” Mateusz zachowuje straszliwe słowa Jezusa: Ziemi sodomskiej i gomorejskiej lżej będzie w dzień sądu niż temu miastu” (Mt 10,15).

Mk 6,38-44

„On ich spytał: Ile macie chlebów? Idźcie, zobaczcie! Gdy się upewnili, rzekli: Pięć i dwie ryby. Wtedy polecił im wszystkim usiąść gromadami na zielonej trawie. I rozłożyli się, gromada przy gromadzie, po stu i po pięćdziesięciu. A wziąwszy pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo, odmówił błogosławieństwo, połamał chleby i dawał uczniom, by kładli przed nimi; także dwie ryby rozdzielił między wszystkich. Jedli wszyscy do sytości i zebrali jeszcze dwanaście pełnych koszów ułomków i ostatków z ryb. A tych, którzy jedli chleby, było pięć tysięcy mężczyzn”.

Co ciekawe, ludzie są najpierw podzieleni na grupy „po stu i po pięćdziesięciu”. Jezus patrzy w niebo, błogosławi i daje chleby i ryby do sytości dla tysięcy ludzi.

Mk 6,47-52

„Wieczór zapadł, łódź była na środku jeziora, a On sam jeden na lądzie. Widząc, jak się trudzili przy wiosłowaniu, bo wiatr był im przeciwny, około czwartej straży nocnej przyszedł do nich, krocząc po jeziorze, i chciał ich minąć. Oni zaś, gdy Go ujrzeli kroczącego po jeziorze, myśleli, że to zjawa, i zaczęli krzyczeć. Widzieli Go bowiem wszyscy i zatrwożyli się. Lecz On zaraz przemówił do nich: Odwagi, Ja jestem, nie bójcie się! I wszedł do nich do łodzi, a wiatr się uciszył. Oni tym bardziej byli zdumieni w duszy, że nie zrozumieli sprawy z chlebami, gdyż umysł ich był otępiały¹³”. Mateusz nieco szerzej relacjonuje to wydarzenie: „Na to odezwał się Piotr: Panie, jeśli to Ty jesteś, każ mi przyjść do siebie po wodzie! A On rzekł: Przyjdź! Piotr wyszedł z łodzi, i krocząc po wodzie, przyszedł do Jezusa. Lecz na widok silnego wiatru uląkł się i gdy zaczął tonąć, krzyknął: Panie, ratuj mnie! Jezus natychmiast wyciągnął rękę i chwycił go, mówiąc: Czemu zwątpiłeś, małej wiary? Gdy wsiedli do łodzi, wiatr się uciszył. Ci zaś, którzy byli w łodzi, upadli przed Nim, mówiąc: Prawdziwie jesteś Synem Bożym” (Mt 14,28-32). Marek sugeruje niezrozumienie ze strony uczniów: „Oni tym bardziej byli zdumieni w duszy, że nie zrozumieli sprawy z chlebami, gdyż umysł ich był otępiały”. Jezus kroczy po jeziorze, a kiedy wchodzi do łodzi, ucisza wiatr.

Mk 7,5-9

„Zapytali Go więc faryzeusze i uczeni w Piśmie: Dlaczego Twoi uczniowie nie postępują według tradycji starszych, lecz jedzą nieczystymi rękami? Odpowiedział im: Słusznie prorok Izajasz powiedział o was, obłudnikach, jak jest napisane: Ten lud czci Mnie wargami, lecz sercem swym daleko jest ode Mnie. Ale czci Mnie na próżno, ucząc zasad podanych przez ludzi. Uchyliliście przykazanie Boże, a trzymacie się ludzkiej tradycji. I mówił do nich: Umiecie dobrze uchylać przykazanie Boże, aby swoją tradycję zachować”.

Niektórzy uczniowie Jezusa nie przestrzegają przepisów tradycji o obmywaniu rąk – podobnie zresztą, jak sam Jezus (por. Łk 11,38). Jezus nie broni uczniów, ale przytacza cytat z Księgi proroka Izajasza: „Ponieważ ten lud zbliża się do Mnie tylko w słowach, i sławi Mnie tylko wargami, podczas gdy serce jego jest z dala ode Mnie; ponieważ cześć jego jest dla Mnie tylko wyuczonym przez ludzi zwyczajem, dlatego właśnie Ja ponowię niezwykłe działanie cudów i dziwów z tym ludem: zginie mądrość jego myślicieli, a rozum jego mędrców zaniknie” (Iz 29,13-14). Oskarża w ten sposób Żydów o kult powierzchowny, nie angażujący serca. Jest on ludzkim zwyczajem. Bóg grozi Żydom: „zginie mądrość jego myślicieli, a rozum jego mędrców zaniknie”. Mówi Paweł: „Gdzie jest mędrzec? Gdzie uczony? Gdzie badacz tego, co doczesne? Czyż nie uczynił Bóg głupstwem mądrości świata? Skoro bowiem świat przez mądrość nie poznał Boga w mądrości Bożej, spodobało się Bogu przez głupstwo głoszenia słowa zbawić wierzących. Tak więc, gdy Żydzi żądają znaków, a Grecy szukają mądrości, my głosimy Chrystusa ukrzyżowanego, który jest zgorszeniem dla Żydów, a głupstwem dla pogan, dla tych zaś, którzy są powołani, tak spośród Żydów, jak i spośród Greków, Chrystusem, mocą Bożą i mądrością Bożą” (1 Kor 1,20-24).

Jezus oskarża przeciwników o zakłamanie i o odejście od prawa Bożego do ludzkich tradycji: „Uchyliliście przykazanie Boże, a trzymacie się ludzkiej tradycji”. W konsekwencji prowadzi to ich do odejścia od prawdziwego Boga. Jezus mówi do Apostołów: „To wam powiedziałem, abyście się nie gorszyli. Wyłączą was z synagog, lecz przychodzi godzina, że każdy, co was zabija, mniemać będzie, że czyni przysługę Bogu. A to wam czynić będą, bo nie znają Ojca, ani mnie”¹⁴ (J 16,1-3). Przeciwnicy Jezusa znają swoje tradycje, ale nie znają Jezusa, ani Jego Ojca – Boga. Pytają się Go Żydzi: „Gdzie jest Twój Ojciec? Jezus odpowiedział: Nie znacie ani Mnie, ani Ojca mego. Gdybyście Mnie poznali, poznalibyście i Ojca mego” (J 8,19). Mówi Jezus do Żydów: „Jeżeli Ja sam siebie otaczam chwałą, chwała moja jest niczym. Ale jest Ojciec mój, który Mnie chwałą otacza, o którym wy mówicie: Jest naszym Bogiem, ale wy Go nie znacie. Ja Go jednak znam. Gdybym powiedział, że Go nie znam, byłbym podobnie jak wy - kłamcą. Ale Ja Go znam i słowa Jego zachowuję” (J 8,54-55). Tragedią przeciwników Jezusa była nieznajomość prawdziwego Boga i odrzucenie Jego Syna, który mówi o sobie: „Ja jestem drogą i prawdą, i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze Mnie” (J 14,6).

Mk 7,18-23

„I wy tak niepojętni jesteście? Nie rozumiecie, że nic z tego, co z zewnątrz wchodzi do człowieka, nie może uczynić go nieczystym; bo nie wchodzi do jego serca, lecz do żołądka i na zewnątrz się wydala. Tak uznał wszystkie potrawy za czyste. I mówił dalej: Co wychodzi z człowieka, to czyni go nieczystym. Z wnętrza bowiem, z serca ludzkiego pochodzą złe myśli, nierząd, kradzieże, zabójstwa, cudzołóstwa, chciwość, przewrotność, podstęp, wyuzdanie, zazdrość, obelgi, pycha, głupota. Całe to zło z wnętrza pochodzi i czyni człowieka nieczystym”.

Prawo Mojżeszowe uznawało niektóre potrawy za nieczyste (por. Kpł 11). Jezus uznaje „wszystkie potrawy za czyste”. Zwraca uwagę na serce, które może być zanieczyszczone. Mówi: „Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą” (Mt 5,8). Nie mówi o tym, co zanieczyszcza serca, ale o tego konsekwencjach: „z serca ludzkiego pochodzą złe myśli, nierząd, kradzieże, zabójstwa, cudzołóstwa, chciwość, przewrotność, podstęp, wyuzdanie, zazdrość, obelgi, pycha, głupota”.

Mk 7,25-30

„Wnet bowiem usłyszała o Nim kobieta, której córeczka była opętana przez ducha nieczystego. Przyszła, upadła Mu do nóg, a była to poganka, Syrofenicjanka rodem, i prosiła Go, żeby złego ducha wyrzucił z jej córki. Odrzekł jej: Pozwól wpierw nasycić się dzieciom; bo niedobrze jest zabrać chleb dzieciom, a rzucić psom. Ona Mu odparła: Tak, Panie, lecz i szczenięta pod stołem jadają z okruszyn dzieci. On jej rzekł: Przez wzgląd na te słowa idź, zły duch opuścił twoją córkę. Gdy wróciła do domu, zastała dziecko leżące na łóżku, a zły duch wyszedł”.

Jezus prawdopodobnie nie chce pomagać poganom, których nazywa psami – podobnie jak w Mt 7,6: „Nie dawajcie psom tego, co święte, i nie rzucajcie swych pereł przed świnie, by ich nie podeptały nogami, i obróciwszy się, was nie poszarpały”. Kobieta pokornie stwierdza: „Tak, Panie, lecz i szczenięta pod stołem jadają z okruszyn dzieci” i w ten sposób uzyskuje od Jezusa cud uwolnienia swojej córki.

Mk 8,5-9

„Ile macie chlebów? Odpowiedzieli: Siedem. I polecił ludowi usiąść na ziemi. A wziąwszy siedem chlebów, odmówił dziękczynienie, połamał i dawał uczniom, aby je rozdzielali. I rozdali tłumowi. Mieli też kilka rybek. I nad tymi odmówił błogosławieństwo i polecił je rozdać. Jedli do sytości, a pozostałych ułomków zebrali siedem koszów. Było zaś około czterech tysięcy ludzi. Potem ich odprawił”.

Jezus odmawia dziękczynienie i błogosławi – w ten sposób dokonuje cudu rozmnożenia chleba i ryb.

Mk 8,11-15

„Nadeszli faryzeusze i zaczęli rozprawiać z Nim, a chcąc wystawić Go na próbę, domagali się od Niego znaku. On zaś westchnął głęboko w duszy i rzekł: Czemu to plemię domaga się znaku? Zaprawdę powiadam wam: żaden znak nie będzie dany temu plemieniu. I zostawiwszy ich, wsiadł z powrotem do łodzi i odpłynął na drugą stronę. A uczniowie zapomnieli wziąć chlebów i tylko jeden mieli z sobą w łodzi. Wtedy im przykazał: Uważajcie, strzeżcie się kwasu faryzeuszów i kwasu Heroda!”

Mateusz przedstawia to inaczej: „Plemię przewrotne i wiarołomne¹⁵ żąda znaku, ale żaden znak nie będzie mu dany, prócz znaku Jonasza” (Mt 16,4). Znakiem Jonasza jest śmierć Jezusa i Jego zmartwychwstanie.

Przy takiej obfitości uzdrowień i uwolnień, które jasno ukazywały Bóstwo Jezusa, jego przeciwnicy żądają od Niego jeszcze innych znaków. Nawet Ukrzyżowanego kusili: „Ci zaś, którzy przechodzili obok, przeklinali Go i potrząsali głowami, mówiąc: Ty, który burzysz przybytek i w trzech dniach go odbudowujesz, wybaw sam siebie; jeśli jesteś Synem Bożym, zejdź z krzyża. Podobnie arcykapłani z uczonymi w Piśmie i starszymi, szydząc, powtarzali: Innych wybawiał, siebie nie może wybawić. Jest królem Izraela: niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy w Niego. Zaufał Bogu: niechże Go teraz wybawi, jeśli Go miłuje. Przecież powiedział: Jestem Synem Bożym. Tak samo lżyli Go i złoczyńcy, którzy byli z Nim ukrzyżowani” (Mt 27,39-44).

Jezus ostrzega uczniów przed obłudą faryzeuszy (por. Łk 12,1). Mateusz przekazuje: „Jak to, nie rozumiecie, że nie o chlebie mówiłem wam, lecz: strzeżcie się kwasu faryzeuszów i saduceuszów? Wówczas zrozumieli, że mówił o wystrzeganiu się nie kwasu chlebowego, lecz nauki faryzeuszów i saduceuszów” (Mt 16,11-12). Ta nauka – to przede wszystkim odejście od prawa Bożego ze względu na ludzkie, faryzejskie nauki. Mówi Jezus: „Słusznie prorok Izajasz powiedział o was, obłudnikach, jak jest napisane: Ten lud czci Mnie wargami, lecz sercem swym daleko jest ode Mnie. Ale czci Mnie na próżno, ucząc zasad podanych przez ludzi. Uchyliliście przykazanie Boże, a trzymacie się ludzkiej tradycji. I mówił do nich: Umiecie dobrze uchylać przykazanie Boże, aby swoją tradycję zachować” (Mk 7,6-9).

Mk 8,22-25

„Potem przyszli do Betsaidy. Tam przyprowadzili Mu niewidomego i prosili, żeby się go dotknął. On ujął niewidomego za rękę i wyprowadził go poza wieś. Zwilżył mu oczy śliną, położył na niego ręce i zapytał: Czy widzisz co? A gdy przejrzał, powiedział: Widzę ludzi, bo gdy chodzą, dostrzegam ich niby drzewa. Potem znowu położył ręce na jego oczy. I przejrzał [on] zupełnie, i został uzdrowiony; wszystko widział teraz jasno i wyraźnie”.

Ciekawe jest to stopniowe uzdrawianie. Jezus cierpliwie pyta się człowieka o to, co on widzi i kontynuuje modlitwę w jego intencji aż do pełnego jego uzdrowienia.

Mk 8,27-30

„I wyszedł Jezus i uczniowie jego ku miasteczku Cezarei Filipa, a po drodze pytał uczniów swoich, mówiąc im: Kim powiadają mnie być ludzie? A oni mu odpowiedzieli, mówiąc: Janem Chrzcicielem, inni Eliaszem, a inni jakby jednym z proroków. Wtedy im rzekł: A wy kim mnie być powiadacie? A odpowiadając Piotr, rzekł mu: Tyś jest Chrystus. I zagroził im, aby o nim nikomu nie mówili”¹⁶.

Ludzie nie są w stanie właściwie odczytać tajemnicy Jezusa. Wspominają wielkich proroków i sądzą, że to oni zmartwychwstali i dlatego czynią tak wiele cudów. Tak na przykład Herod mówi: „Jan Chrzciciel powstał z martwych i dlatego moce cudotwórcze działają w Nim” (Mk 6,14). Piotr dowiaduje się od Boga samego, kim jest Jezus i mówi: „Ty jesteś Chrystus, Syn Boga żywego”¹⁷ (Mt 16,16). Sam Jezus zakazuje im mówić o tym, bo dla Jego przeciwników byłoby to bluźnierstwem i stanowiłoby pretekst do wydania na Niego wyroku śmierci. W czasie sądu mówi Kajfasz: „Poprzysięgam cię przez Boga żywego, abyś nam powiedział, czyś ty jest Chrystus, Syn Boży? Rzekł mu Jezus: Tyś powiedział. Wszakże powiadam wam: Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy mocy Bożej, i przychodzącego w obłokach niebieskich. Wtedy arcykapłan rozdarł szaty swoje, mówiąc: Zbluźnił! Cóż jeszcze potrzebujemy świadków? Otoście teraz słyszeli bluźnierstwo. Co się wam zdaje? A oni odpowiadając, rzekli: Winien jest śmierci”¹⁸ (Mt 26,63-66).

Mk 8,31-33

„I począł ich nauczać, iż potrzeba, żeby Syn Człowieczy wiele cierpiał, i był wzgardzony od starszych i od przedniejszych kapłanów i od doktorów, i zabity, a po trzech dniach żeby zmartwychwstał. A mówił te słowa otwarcie. I wziąwszy go Piotr, począł go karcić. A on obróciwszy się i spojrzawszy na uczniów swoich, zgromił Piotra, mówiąc : Idź za mną, szatanie! Bo nie rozumiesz tego, co jest Boże, ale co jest ludzkie”¹⁹. Jezus nie oddala od siebie Piotra. Mówi: „Idź za mną”²⁰ i dodaje: „Bo nie rozumiesz tego, co jest Boże, ale co jest ludzkie”. Piotr boi się zapowiedzi o śmierci Jezusa, a obietnicy zmartwychwstania nie rozumie. Jezus nazywa go szatanem, bo myśląc po ludzku chce Go odwieść od myśli o krzyżu, na którym zbawi On ludzkość.

Mk 8,34-9,1

„Potem przywołał do siebie tłum razem ze swoimi uczniami i rzekł im: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje! Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z powodu Mnie i Ewangelii, zachowa je. Cóż bowiem za korzyść stanowi dla człowieka zyskać świat cały, a swoją duszę utracić? Bo cóż może dać człowiek w zamian za swoją duszę? Kto się bowiem Mnie i słów moich zawstydzi przed tym pokoleniem wiarołomnym²¹ i grzesznym, tego Syn Człowieczy wstydzić się będzie, gdy przyjdzie w chwale Ojca swojego razem z aniołami świętymi. Mówił także do nich: Zaprawdę, powiadam wam: Niektórzy z tych, co tu stoją, nie zaznają śmierci, aż ujrzą królestwo Boże przychodzące w mocy”.

Po surowym napomnieniu Piotra, Jezus wskazuje na warunki konieczne w towarzyszeniu Jemu. Zaprzeć się samego siebie – to walka z egoizmem, z dążeniem do samorealizacji, jak mówi Paweł: „Teraz zaś już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus. Choć nadal prowadzę życie w ciele, jednak obecne życie moje jest życiem wiary w Syna Bożego, który umiłował mnie i samego siebie wydał za mnie” (Ga 2,20). Oznacza to stratę życia dla Jezusa i dla Ewangelii. Jezus obiecuje, że w taki paradoksalny sposób można zachować swoje życie. Walczyć o siebie i o swoje interesy prowadzi do życia egoistycznego, bezsensownego, do utraty życia. Mówi Jezus: „Cóż bowiem za korzyść stanowi dla człowieka zyskać świat cały, a swoją duszę utracić? Bo cóż może dać człowiek w zamian za swoją duszę?” Życie w Duchu świętym – to prawda i prawdziwa miłość – i to jest sensem naszego życia z Jezusem.

Wziąć swój krzyż – to przyjąć trudności życia bez buntu, bez złości. To odkryć, że tak właśnie prowadzi mnie Chrystus. Iść za Jezusem, to być Jego uczniem, uczyć się od Niego, wsłuchiwać się w Niego, wpatrywać się w Niego. Odważnie wyznawać Jezusa przed pokoleniem cudzołożnym i grzesznym może narażać na śmieszność i prześladowanie, ale zapierać się Jezusa dla ludzkiej aprobaty – to żałosne i prowadzi do ostatecznej klęski – zgodnie z groźbą Jezusa: „tego Syn Człowieczy wstydzić się będzie, gdy przyjdzie w chwale Ojca swojego razem z aniołami świętymi”.

„Królestwo Boże przychodzące w mocy” – to chyba Zesłanie Ducha Świętego, bo dzięki Niemu dokonuje się jakościowa przemiana ludzi, dzięki której Bóg zaczyna realnie królować w ludziach Mu oddanych.

Mk 9,2-8

„Po sześciu dniach Jezus wziął z sobą Piotra, Jakuba i Jana i zaprowadził ich samych osobno na górę wysoką. Tam przemienił się wobec nich. Jego odzienie stało się lśniąco białe tak, jak żaden folusznik na ziemi wybielić nie zdoła. I ukazał się im Eliasz z Mojżeszem, którzy rozmawiali z Jezusem. Wtedy Piotr rzekł do Jezusa: Rabbi, dobrze, że tu jesteśmy; postawimy trzy namioty: jeden dla Ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza. Nie wiedział bowiem, co należy mówić, tak byli przestraszeni. I zjawił się obłok, osłaniający ich, a z obłoku odezwał się głos: To jest mój Syn umiłowany, Jego słuchajcie! I zaraz potem, gdy się rozejrzeli, nikogo już nie widzieli przy sobie, tylko samego Jezusa”.

W wyglądzie zewnętrznym Jezus przypomina anioła zwiastującego niewiastom prawdę zmartwychwstania: „A oto powstało wielkie trzęsienie ziemi. Albowiem anioł Pański zstąpił z nieba, podszedł, odsunął kamień i usiadł na nim. Postać jego jaśniała jak błyskawica, a szaty jego były białe jak śnieg” (Mt 28,2-3). Mojżesz i Eliasz rozmawiają z Jezusem i potwierdzają w ten sposób ciągłość historii zbawienia. Jezus jest kontynuatorem misji Mojżesza i Eliasza. Mówił: „Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę. bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Prawie, aż się wszystko spełni” (Mt 5,17-18). Objawia się On w chwale, podobnie jak Mojżesz i Eliasz. Tak to przedstawia Łukasz: „A oto dwóch mężów rozmawiało z Nim. Byli to Mojżesz i Eliasz. Ukazali się oni w chwale i mówili o Jego odejściu, którego miał dokonać w Jerozolimie. Tymczasem Piotr i towarzysze snem byli zmorzeni. Gdy się ocknęli, ujrzeli Jego chwałę i obydwóch mężów, stojących przy Nim”. Objawiają się oni w chwale jako mieszkańcy nieba. Obłok jest miejscem, w którym objawia się Bóg: „Gdy zaś Mojżesz wstąpił na górę, obłok ją zakrył. Chwała Pana spoczęła na górze Synaj, i okrywał ją obłok przez sześć dni. W siódmym dniu [Pan] przywołał Mojżesza z pośrodka obłoku. A wygląd chwały Pana w oczach Izraelitów był jak ogień pożerający na szczycie góry. Mojżesz wszedł w środek obłoku i wstąpił na górę. I pozostał Mojżesz na górze przez czterdzieści dni i przez czterdzieści nocy” (Wj 24,15-18). Na Górze Przemienienia obłok pełni tę samą rolę: „I zjawił się obłok, osłaniający ich, a z obłoku odezwał się głos: To jest mój Syn umiłowany, Jego słuchajcie!” W ten sposób Bóg Ojciec objawia Apostołom swojego Syna – Jezusa i wymaga od nich posłuszeństwa wobec Niego.

Mk 9,11-13

„Czemu uczeni w Piśmie twierdzą, że wpierw musi przyjść Eliasz? Rzekł im w odpowiedzi: Istotnie, Eliasz przyjdzie najpierw i naprawi wszystko. Ale jak jest napisane o Synu Człowieczym? Ma On wiele cierpieć i być wzgardzonym. Otóż mówię wam: Eliasz już przyszedł i uczynili mu tak, jak chcieli, jak o nim jest napisane”.

Trochę jaśniej przedstawia to Mateusz: „Czemu więc uczeni w Piśmie twierdzą, że najpierw musi przyjść Eliasz? On odparł: Eliasz istotnie przyjdzie i naprawi wszystko. Lecz powiadam wam: Eliasz już przyszedł, a nie poznali go i postąpili z nim tak, jak chcieli. Tak i Syn Człowieczy będzie od nich cierpiał. Wtedy uczniowie zrozumieli, że mówił im o Janie Chrzcicielu” (Mt 17,10-13). Możliwe, że uczniowie Jezusa słyszeli jakiś komentarz do Ml 3,23-24: „Oto Ja poślę wam proroka Eliasza przed nadejściem dnia Pańskiego, dnia wielkiego i strasznego. I skłoni serce ojców ku synom, a serce synów ku ich ojcom, abym nie przyszedł i nie poraził ziemi [izraelskiej] przekleństwem”. Jan Chrzciciel ochrzcił wielu i doprowadził ich do Jezusa. Przyjście Jezusa nie jest jednak dniem wielkim i strasznym.

Jan Chrzciciel, zgodnie z zapowiedzią Gabriela przychodzi w mocy i w duchu Eliasza: „Wielu spośród synów Izraela nawróci do Pana, Boga ich; on sam pójdzie przed Nim w duchu i mocy Eliasza, żeby serca ojców nakłonić ku dzieciom, a nieposłusznych – do usposobienia sprawiedliwych, by przygotować Panu lud doskonały” (Łk 1,16-17).

Mk 9,17-27

„Nauczycielu, przyprowadziłem do Ciebie mojego syna, który ma ducha niemego. Ten, gdziekolwiek go chwyci, rzuca nim, a on wtedy się pieni, zgrzyta zębami i drętwieje. Powiedziałem Twoim uczniom, żeby go wyrzucili, ale nie mogli. On zaś rzekł do nich: O plemię niewierne²², dopóki mam być z wami? Dopóki mam was cierpieć? Przyprowadźcie go do Mnie! I przywiedli go do Niego. Na widok Jezusa duch zaraz począł szarpać chłopca, tak że upadł na ziemię i tarzał się z pianą na ustach. Jezus zapytał ojca: Od jak dawna to mu się zdarza? Ten zaś odrzekł: Od dzieciństwa. I często wrzucał go nawet w ogień i w wodę, żeby go zgubić. Lecz jeśli możesz co, zlituj się nad nami i pomóż nam! Jezus mu odrzekł: Jeśli możesz? Wszystko możliwe jest dla tego, kto wierzy. Natychmiast ojciec chłopca zawołał: Wierzę, zaradź memu niedowiarstwu! A Jezus widząc, że tłum się zbiega, rozkazał surowo duchowi nieczystemu: Duchu niemy i głuchy, rozkazuję ci, wyjdź z niego i nie wchodź więcej w niego! A on krzyknął i wyszedł wśród gwałtownych wstrząsów. Chłopiec zaś pozostawał jak martwy, tak że wielu mówiło: On umarł. Lecz Jezus ujął go za rękę i podniósł, a on wstał”.

Duch nazwany niemym i głuchym powoduje to, że chłopiec jest niemy i głuchy. Uczniowie Jezusa nie mogli go wyrzucić z powodu niedostatecznej wiary: „Wtedy uczniowie zbliżyli się do Jezusa na osobności i pytali: Dlaczego my nie mogliśmy go wypędzić? On zaś im rzekł: Z powodu małej wiary waszej. Bo zaprawdę, powiadam wam: Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarnko gorczycy, powiecie tej górze: Przesuń się stąd tam! a przesunie się. I nic niemożliwego nie będzie dla was. Ten zaś rodzaj złych duchów wyrzuca się tylko modlitwą i postem” (Mt 17,19-21). Jezus wskazuje na konieczność modlitwy i postu. Apostołowie muszą więcej od siebie wymagać.

Jezus mówi wręcz o niewierze całego pokolenia: „O plemię niewierne, dopóki mam być z wami? Dopóki mam was cierpieć?” Mieli religię, tradycje, obrzędy, a brakowało im wiary w żywego Boga.

Bardzo ważny jest dialog Jezusa z ojcem opętanego: „Lecz jeśli możesz co, zlituj się nad nami i pomóż nam! Jezus mu odrzekł: Jeśli możesz? Wszystko możliwe jest dla tego, kto wierzy. Natychmiast ojciec chłopca zawołał: Wierzę, zaradź memu niedowiarstwu!” Ważne są słowa Jezusa: „Wszystko możliwe jest dla tego, kto wierzy”. Według Jezusa wiara jest wszechmocna, bo dotyka Wszechmocnego Boga. Mówi: „Zaprawdę, powiadam wam: Kto powie tej górze: Podnieś się i rzuć się w morze, a nie wątpi w duszy, lecz wierzy, że spełni się to, co mówi, tak mu się stanie. Dlatego powiadam wam: Wszystko, o co w modlitwie prosicie, stanie się wam, tylko wierzcie, że otrzymacie” (Mt 21,21-22). Tekst grecki mówi: pisteuete hoti elabete, kai estai hymin, to znaczy: „wierzcie, że otrzymaliście i będzie wam”.

Mk 9,30-32

„Po wyjściu stamtąd podróżowali przez Galileę, On jednak nie chciał, żeby kto wiedział o tym. Pouczał bowiem swoich uczniów i mówił im: Syn Człowieczy będzie wydany w ręce ludzi. Ci Go zabiją, lecz zabity po trzech dniach zmartwychwstanie. Oni jednak nie rozumieli tych słów, a bali się Go pytać”.

Jezus chce przygotować uczniów na swoją śmierć i zmartwychwstanie. Piotr próbował się Jemu przeciwstawić. Mt 16,22 ma formułę: hileos soi, kyrie. U me estai soi tuto – co można przetłumaczyć: „Niech Ci będzie łaskawy, Panie. Nie będzie tak”. Wujek oddaje to przez: „Boże cię uchowaj, Panie! Nie przyjdzie to na ciebie”. Nie byli w stanie przyjąć proroctwa o śmierci Chrystusa, a o zmartwychwstaniu nie mieli pojęcia. Bali się pytać Jezusa. Woleli być optymistami i ufać, że jakoś to się ułoży.

Mk 9,33-34

„Gdy był w domu, zapytał ich: O czym to rozprawialiście w drodze? Lecz oni milczeli, w drodze bowiem posprzeczali się między sobą o to, kto z nich jest największy”.

Ewangelia nie idealizuje Apostołów. Ukazuje ich ambicje rządzenia – i to bezpośrednio po zapowiedziach Jezusa dotyczących Jego śmierci.

Mk 9,36-37

„Potem wziął dziecko, postawił je przed nimi i objąwszy je ramionami, rzekł do nich: Kto przyjmuje jedno z tych dzieci w imię moje, Mnie przyjmuje; a kto Mnie przyjmuje, nie przyjmuje Mnie, lecz Tego, który Mnie posłał”.

W kontekście sporu o pierwszeństwo wśród Apostołów, prośba Jezusa o adopcję dzieci brzmi zaskakująco. Jest jednak ciągle aktualna.

Mk 9,38-40

„Nauczycielu, widzieliśmy kogoś, kto nie chodzi z nami, jak w Twoje imię wyrzucał złe duchy, i zabranialiśmy mu, bo nie chodził z nami. Lecz Jezus odrzekł: Nie zabraniajcie mu, bo nikt, kto czyni cuda w imię moje, nie będzie mógł zaraz źle mówić o Mnie. Kto bowiem nie jest przeciwko nam, ten jest z nami”.

Jeśli ktoś wyrzuca złe duchy w imię Jezusa – to nie jest naszym przeciwnikiem, ale sprzymierzeńcem.

Mk 9,42-50

„A ktokolwiek zgorszyłby jednego z tych maluczkich, wierzących we mnie, lepiej by mu było, żeby mu uwiązano kamień młyński u szyi jego i wrzucono go w morze. A jeśliby ręka twoja gorszyła cię, odetnij ją; lepiej ci jest wejść do życia ułomnym, niż mając obie ręce, iść do piekła w ogień nieugaszony, gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie. I jeśli noga twoja gorszy cię, utnij ją; lepiej ci jest wejść chromym do życia wiecznego, niż mając obie nogi, być wrzuconym do piekła ognia nieugaszonego, gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie. A jeśli oko twoje gorszy cię, wyłup je; lepiej ci jest wejść jednookim do królestwa Bożego, niż mając dwoje oczu, być wrzuconym do piekła ognistego, gdzie robak ich nie umiera a ogień nie gaśnie. Albowiem każdy ogniem będzie posolony i każda ofiara będzie solą posolona. Dobra jest sól, ale jeśli sól niesłona będzie, czymże ją przyprawicie? Miejcie w sobie sól, a pokój miejcie między sobą”²³.

Zgorszenie – w języku greckim skandalon „pułapka” – to przyczyna upadku, utraty wiary, czystości, odejścia od Boga w herezję, czy apostazję²⁴. Według Jezusa śmierć w głębinach morskich jest lepsza, niż zgorszenie jednego z wierzących w Niego. Lepiej kaleką wejść do Królestwa Bożego, niż „być wrzuconym do piekła ognistego, gdzie robak ich nie umiera a ogień nie gaśnie”. Jest to silne ostrzeżenie przed istnieniem piekła i przed jego cierpieniami. Solą, ogniem zabezpieczającym przed zepsuciem, przed zgorszeniem jest prawdopodobnie Duch Święty. To On nadaje smaku ofierze naszego życia, to On jest nazwany przez Jezusa Obrońcą – Parakletos w tekście greckim (por. J 14,16.26). To On jest dawcą Chrystusowego pokoju (por. Ga 5,22).

Mk 10,2-9

„A przystąpiwszy faryzeusze, pytali go, kusząc: Czy godzi się mężowi opuścić żonę? On zaś odpowiadając, rzekł im: Co wam przykazał Mojżesz? A oni rzekli: Mojżesz pozwolił napisać list rozwodowy i opuścić. Odpowiadając im Jezus, rzekł: Dla twardości serca waszego napisał wam taki nakaz. Ale od początku stworzenia mężczyzną i niewiastą uczynił ich Bóg. Dlatego opuści człowiek ojca swego i matkę, a przyłączy się do żony swojej; i będą dwoje w jednym ciele. Tak więc już nie są dwoje, ale jedno ciało. Co tedy Bóg złączył, niechaj człowiek nie rozłącza”²⁵.

Jezus wskazuje na zależność Mojżesza i jego prawa od ludzi go otaczających. Mówi o małżeństwie jako o jednym ciele. Chodzi prawdopodobnie o jedność i nierozerwalność wspólnoty, jaką jest małżeństwo.

Mk 10,13-16

„I przynoszono mu dziatki, aby się ich dotknął; uczniowie zaś łajali przynoszących. A gdy ich ujrzał Jezus, oburzył się i rzekł im: Dopuśćcie dziatkom przychodzić do mnie, a nie zabraniajcie im; albowiem takich jest królestwo Boże. Zaprawdę mówię wam: Ktokolwiek nie przyjmie królestwa Bożego, jako dziecię, nie wejdzie do niego. I obejmując je i kładąc na nie ręce, błogosławił je”.

Postępowanie uczniów jest dla nas niezrozumiałe. Jezus widzi dzieci jako już należące do Królestwa Bożego. Mamy uczyć się od dzieci, jak przyjmować Jezusa i Jego nauczanie. Potrzebujemy pokory, by uczyć się jak żyć w Królestwie, jak słuchać Boga, jak realizować Jego wolę. Z pewnością, warto błogosławić dzieci, bo one bardzo potrzebują Bożej łaski.

Mk 10,17-18

„Gdy wybierał się w drogę, przybiegł pewien człowiek i upadłszy przed Nim na kolana, pytał Go: Nauczycielu dobry, co mam czynić, aby osiągnąć życie wieczne? Jezus mu rzekł: Czemu nazywasz Mnie dobrym? Nikt nie jest dobry, tylko sam Bóg”.

Realizm Jezusa nie pozwala Mu na łatwe użycie przymiotnika „dobry”. Mówi Jan: „Kiedy zaś przebywał w Jerozolimie w czasie Paschy, w dniu świątecznym, wielu uwierzyło w imię Jego, widząc znaki, które czynił. Jezus natomiast nie zwierzał się im, bo wszystkich znał i nie potrzebował niczyjego świadectwa o człowieku. Sam bowiem wiedział, co w człowieku się kryje” (J 2,23-25). Jezus jest dobry, bo jest Bogiem.

Mk 10,23-27

„Wówczas Jezus spojrzał wokoło i rzekł do swoich uczniów: Jak trudno jest bogatym wejść do królestwa Bożego. Uczniowie zdumieli się na Jego słowa, lecz Jezus powtórnie rzekł im: Dzieci, jakże trudno wejść do królestwa Bożego. Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa Bożego. A oni tym bardziej się dziwili i mówili między sobą: Któż więc może się zbawić? Jezus spojrzał na nich i rzekł: U ludzi to niemożliwe, ale nie u Boga; bo u Boga wszystko jest możliwe”.

Możliwe, że uczniowie Jezusa zazdrościli bogatym, wierzyli, że dostatek umożliwia dobre, uczciwe życie. Nie dostrzegali niebezpieczeństwa pychy, samozadowolenia, które oddzielają od Boga. Święci byli materialnie ubodzy, ale bogaci duchem. Duch Święty ubogaca ubogich – takich jak Dominik, Franciszek, Ignacy. Bez Niego trudno jest wejść do Królestwa. Nikt z nas nie może się zbawić, swoimi siłami, czy zasługami. Bóg może każdego z nas zbawić. Zbawienie jest łaską (por. Ef 2,5.8).

Mk 10,37-40

„Daj nam, abyśmy jeden po prawicy twojej, a drugi po lewicy twej siedzieli w chwale twojej. Jezus zaś rzekł im: Nie wiecie, o co prosicie. Możecie pić kielich, który ja piję, albo być ochrzczeni chrztem, którym ja się chrzczę? A oni mu odpowiedzieli: Możemy. Jezus zaś rzekł im: Kielich, który ja piję, wprawdzie pić będziecie, i chrztem, którym ja się chrzczę, ochrzczeni będziecie. Ale siedzieć po prawicy mojej, albo po lewicy, nie jest moją rzeczą dać wam, lecz którym jest zgotowane”²⁶.

Zaskakuje czas teraźniejszy deklaracji Jezusa: „Możecie pić kielich, który ja piję, albo być ochrzczeni chrztem, którym ja się chrzczę?” Jezus może mówić o swoich teraźniejszych cierpieniach, o swoim odrzuceniu przez naród. Uczniowie będą podobnie cierpieli. Jezus mówi w czasie Wieczerzy: „Gdybym nie przyszedł i nie mówił do nich, nie mieliby grzechu. Teraz jednak nie mają usprawiedliwienia dla swego grzechu. Kto Mnie nienawidzi, ten i Ojca mego nienawidzi. Gdybym nie dokonał wśród nich dzieł, których nikt inny nie dokonał, nie mieliby grzechu. Teraz jednak widzieli je, a jednak znienawidzili i Mnie, i Ojca mego” (J 15,22-24). Apostołowie deklarują solidarność z Jezusem, ale On wskazuje na tajemnicę przeznaczenia. Mateusz formułuje to jaśniej: „Kielich mój pić będziecie. Nie do Mnie jednak należy dać miejsce po mojej stronie prawej i lewej, ale [dostanie się ono] tym, dla których mój Ojciec je przygotował” (Mt 20,23).

Mk 10,46-52

„Tak przyszli do Jerycha. Gdy wraz z uczniami i sporym tłumem wychodził z Jerycha, niewidomy żebrak, Bartymeusz, syn Tymeusza, siedział przy drodze. Ten słysząc, że to jest Jezus z Nazaretu, zaczął wołać: Jezusie, Synu Dawida, ulituj się nade mną! Wielu nastawało na niego, żeby umilkł. Lecz on jeszcze głośniej wołał: Synu Dawida, ulituj się nade mną! Jezus przystanął i rzekł: Zawołajcie go! I przywołali niewidomego, mówiąc mu: Bądź dobrej myśli, wstań, woła cię. On zrzucił z siebie płaszcz, zerwał się i przyszedł do Jezusa. A Jezus przemówił do niego: Co chcesz, abym ci uczynił? Powiedział Mu niewidomy: Rabbuni, żebym przejrzał. Jezus mu rzekł: Idź, twoja wiara cię uzdrowiła. Natychmiast przejrzał i szedł za Nim drogą”.

Jezus wymaga tylko wiary. Mówi do ojca opętanego chłopca: „Jeśli możesz? Wszystko możliwe jest dla tego, kto wierzy” (Mk 9,23). Pragnie, by uzdrowiony przez Niego człowiek dołączył do Jego uczniów.

Mk 11,9-10

„A ci, którzy Go poprzedzali i którzy szli za Nim, wołali: Hosanna²⁷! Błogosławiony Ten, który przychodzi w imię Pańskie. Błogosławione królestwo ojca naszego Dawida, które przychodzi. Hosanna na wysokościach!”

Ludzie odwołują się do proroczego psalmu: „O Panie, wybaw! O Panie, daj pomyślność! Błogosławiony, który przybywa w imię Pańskie! Błogosławimy wam z domu Pańskiego” (Ps 118,25-26). Ludzie, którzy nazywają Jezusa „synem Dawida” (por. Mk 10,47), myślą o Nim jako o Mesjaszu i oczekują od Niego wspaniałego królestwa mesjańskiego.

Mk 11,15-17

„I przyszedł do Jerozolimy. Wszedłszy do świątyni, zaczął wyrzucać tych, którzy sprzedawali i kupowali w świątyni powywracał stoły zmieniających pieniądze i ławki tych, którzy sprzedawali gołębie, i nie pozwolił, żeby kto przeniósł sprzęt jaki przez świątynię. Potem uczył ich mówiąc: Czyż nie jest napisane: Mój dom ma być domem modlitwy dla wszystkich narodów, lecz wy uczyniliście z niego jaskinię zbójców”.

Jezus chce, by świątynia była miejscem modlitwy, skupienia. Przeszkadza mu handel, zgiełk kupujących i sprzedających. Oczyszcza świątynię w nadziei, że ktoś zrozumie, że nie wolno lekceważyć Boga. Jezus nawiązuje do proroctwa Izajasza: „Cudzoziemców zaś, którzy się przyłączyli do Pana, ażeby Mu służyć i ażeby miłować imię Pana i zostać Jego sługami - wszystkich zachowujących szabat bez pogwałcenia go i trzymających się mocno mojego przymierza, przyprowadzę na moją Świętą Górę i rozweselę w moim domu modlitwy. Całopalenia ich oraz ofiary będą przyjęte na moim ołtarzu, bo dom mój będzie nazwany domem modlitwy dla wszystkich narodów” (Iz 56,6-7). Świątynia nie ma być jedynie miejscem składania ofiar, ale ma być domem modlitwy. Jeszcze mocniej mówił prorok Jeremiasz: „Oto wy na próżno pokładacie ufność w zwodniczych słowach. Nieprawda? Kraść, zabijać, cudzołożyć, przysięgać fałszywie, palić kadzidło Baalowi, chodzić za obcymi bogami, których nie znacie... A potem przychodzicie i stajecie przede Mną w tym domu, nad którym wzywano mojego imienia, i mówicie: Oto jesteśmy bezpieczni, by móc nadal popełniać te wszystkie występki. Może jaskinią zbójców stał się w waszych oczach ten dom, nad którym wzywano mojego imienia?” (Jr 7,8-11). Świątynia nie usprawiedliwia występków, jest miejscem łaski umożliwiającej nawrócenie przychodzącym do niej.

Mk 11,22-24

„Miejcie wiarę w Boga! Zaprawdę, powiadam wam: Kto powie tej górze: Podnieś się i rzuć się w morze, a nie wątpi w duszy, lecz wierzy, że spełni się to, co mówi, tak mu się stanie. Dlatego powiadam wam: Wszystko, o co w modlitwie prosicie, stanie się wam, tylko wierzcie, że otrzymacie”.

Tekst grecki mówi: „miejcie wiarę Bożą, od Boga” – echete pistin theu – chodzi prawdopodobnie o silną charyzmatyczną wiarę, o której mówi Paweł w 1 Kor 12,9 i w Ga 5,22, jako o owocu Ducha Świętego. Nie wystarczy wierzyć w Boga, trzeba wierzyć Bogu, trzeba Mu ufać.

Tekst grecki mówi: „wierzcie, że otrzymaliście” – pisteuete hoti elabete. Istotny jest czas przeszły tej wypowiedzi. Wiara dotyczy nie tyle przyszłości, ale przeszłości. Mamy Bożą wiarą wierzyć, że nasze prośby już zostały wysłuchane i we właściwym czasie i we właściwy sposób zostaną przez Boga zrealizowane.

Mk 11,27-33

„Przyszli znowu do Jerozolimy. Kiedy chodził po świątyni, przystąpili do Niego arcykapłani, uczeni w Piśmie i starsi i zapytali Go: Jakim prawem to czynisz? I kto Ci dał tę władzę, żeby to czynić? Jezus im odpowiedział: Zadam wam jedno pytanie. Odpowiedzcie Mi na nie, a powiem wam, jakim prawem to czynię. Czy chrzest Janowy pochodził z nieba, czy też od ludzi? Odpowiedzcie Mi! Oni zastanawiali się między sobą: Jeśli powiemy: z nieba, to nam zarzuci: Dlaczego więc nie uwierzyliście mu? Powiemy: Od ludzi. Lecz bali się tłumu, ponieważ wszyscy uważali Jana rzeczywiście za proroka. Odpowiedzieli więc Jezusowi: Nie wiemy. Jezus im rzekł: Więc i Ja nie powiem wam, jakim prawem to czynię”.

Nie wierzyli Bogu, że to On posłał do narodu Jana i Jezusa. Zlekceważyli Boże nauczanie o pokucie i o nawróceniu. Zlekceważyli ludzi, którzy uwierzyli Janowi i Jezusowi. Bali się jednak tych, którzy skorzystali z łaski przez nich przyniesionej. Prowokowali Jezusa, by Go oskarżyć (por. Mk 12,13-17).

Mk 12,1-11

„I zaczął im mówić w przypowieściach: Pewien człowiek założył winnicę. Otoczył ją murem, wykopał tłocznię i zbudował wieżę. W końcu oddał ją w dzierżawę rolnikom i wyjechał. W odpowiedniej porze posłał do rolników sługę, by odebrał od nich część należną z plonów winnicy. Ci chwycili go, obili i odesłali z niczym. Wtedy posłał do nich drugiego sługę; lecz i tego zranili w głowę i znieważyli. Posłał jeszcze jednego, tego zabili. I posłał wielu innych, z których jednych obili, drugich pozabijali. Miał jeszcze jednego, ukochanego syna. Posłał go jako ostatniego do nich, bo sobie mówił: Uszanują mojego syna. Lecz owi rolnicy mówili nawzajem do siebie: To jest dziedzic. Chodźcie, zabijmy go, a dziedzictwo będzie nasze. I chwyciwszy, zabili go i wyrzucili z winnicy. Cóż uczyni właściciel winnicy? Przyjdzie i wytraci rolników, a winnicę odda innym. Nie czytaliście tych słów w Piśmie: Właśnie ten kamień, który odrzucili budujący, stał się głowicą węgła. Pan to sprawił i jest cudem w oczach naszych”.

Jest to alegoria historii zbawienia Narodu Wybranego. Zdumiewa cierpliwość Boga wysyłającego swoich proroków, mimo ich prześladowań i odwagę posłania swojego Syna – Jezusa, niestety przez nich zabitego. To On jest kamieniem odrzuconym przez budujących. Mateusz przedstawia to nieco dokładniej: „Królestwo Boże będzie wam zabrane, a dane narodowi, który wyda jego owoce. Kto upadnie na ten kamień, rozbije się, a na kogo on spadnie, zmiażdży go” (Mt 21,43-44). Mówi Piotr: „To bowiem zawiera się w Piśmie: Oto kładę na Syjonie kamień węgielny, wybrany, drogocenny, a kto wierzy w niego, na pewno nie zostanie zawiedziony. Wam zatem, którzy wierzycie, cześć! Dla tych zaś, co nie wierzą, właśnie ten kamień, który odrzucili budowniczowie, stał się głowicą węgła – i kamieniem upadku, i skałą zgorszenia. Ci, nieposłuszni słowu, upadają, do czego zresztą są przeznaczeni” (1 P 2,6-8). Łączy się to z tekstem Apostołów mówiących o nieposłuszeństwu wobec słowa Bożego: „Wtedy Paweł i Barnaba powiedzieli odważnie: Należało głosić słowo Boże najpierw wam. Skoro jednak odrzucacie je i sami uznajecie się za niegodnych życia wiecznego, zwracamy się do pogan. Tak bowiem nakazał nam Pan: Ustanowiłem Cię światłością dla pogan, abyś był zbawieniem aż po krańce ziemi. Poganie słysząc to radowali się i wielbili słowo Pańskie, a wszyscy, przeznaczeni do życia wiecznego, uwierzyli. Słowo Pańskie rozszerzało się po całym kraju” (Dz 13,46-49).

Mówi Izajasz o Bogu, że to On jest „kamieniem obrazy i skałą potknięcia”: „Pan Zastępów – Jego za Świętego miejcie; On jest Tym, którego się lękać macie i który was winien bojaźnią przejmować. On będzie kamieniem obrazy i skałą potknięcia się dla obu domów Izraela; pułapką i sidłem dla mieszkańców Jeruzalem. Wielu z nich się potknie, upadnie i rozbije, będą usidleni i w niewolę wzięci” (Iz 8,14-15).

Jest to bardzo silne ostrzeżenie dla ludzi walczących z Bogiem. Królestwo Boże, ogromne łaski Boże, wyobrażone pod symbolem winnicy zostaje odebrane Izraelowi i przekazane Kościołowi. Walka z Jezusem, z Jego Kościołem kończy się straszliwą klęską, rozbiciem, zmiażdżeniem.

Można to proroctwo odczytywać za pomocą tekstu Apokalipsy, ukazującego Jezusa jako „Siedzącego na koniu”: „I ujrzałem Bestię i królów ziemi, i wojska ich zebrane po to, by stoczyć bój z Siedzącym na koniu i z Jego wojskiem. I pochwycono Bestię, a z nią Fałszywego Proroka, co czynił wobec niej znaki, którymi zwiódł tych, co wzięli znamię Bestii i oddawali pokłon jej obrazowi. Oboje żywcem wrzuceni zostali do ognistego jeziora, gorejącego siarką. A inni zostali zabici mieczem Siedzącego na koniu, [mieczem], który wyszedł z ust Jego” (Ap 19,19-21).

Sam Jezus nawiązuje do proroctwa Daniela o kamieniu miażdżącym posąg wyobrażający kolejne imperia Bliskiego Wschodu: „Ty, królu, patrzyłeś: Oto posąg bardzo wielki, o nadzwyczajnym blasku stał przed tobą, a widok jego był straszny. Głowa tego posągu była z czystego złota, pierś jego i ramiona ze srebra, brzuch i biodra z miedzi, golenie z żelaza, stopy zaś jego częściowo z żelaza, częściowo z gliny. Patrzyłeś, a oto odłączył się kamień, mimo że nie dotknęła go ręka ludzka, i ugodził posąg w jego stopy z żelaza i gliny, i połamał je. Wtedy natychmiast uległy skruszeniu żelazo i glina, miedź, srebro i złoto - i stały się jak plewy na klepisku w lecie; uniósł je wiatr, tak że nawet ślad nie pozostał po nich. Kamień zaś, który uderzył posąg, rozrósł się w wielką górę i napełnił całą ziemię” (Dn 2,31-35). Wszystkie te imperia zostały zniszczone, a Królestwo Boże powstałe dzięki ewangelizacji nie przeminie.

Mk 12,13-17

„Posłali natomiast do Niego kilku faryzeuszów i zwolenników Heroda, którzy mieli pochwycić Go w mowie. Ci przyszli i rzekli do Niego: Nauczycielu, wiemy, że jesteś prawdomówny i na nikim Ci nie zależy. Bo nie oglądasz się na osobę ludzką, lecz drogi Bożej w prawdzie nauczasz. Czy wolno płacić podatek Cezarowi, czy nie? Mamy płacić czy nie płacić? Lecz On poznał ich obłudę i rzekł do nich: Czemu Mnie wystawiacie na próbę? Przynieście Mi denara, chcę zobaczyć. Przynieśli, a On ich zapytał: Czyj jest ten obraz i napis? Odpowiedzieli Mu: Cezara. Wówczas Jezus rzekł do nich: Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga. I byli pełni podziwu dla Niego”.

Jezus dostrzega ich zakłamanie. Zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństwa ich komplementu: „Nauczycielu, wiemy, że jesteś prawdomówny i na nikim Ci nie zależy. Bo nie oglądasz się na osobę ludzką, lecz drogi Bożej w prawdzie nauczasz”. Rozkazuje wypełniać obowiązki wobec państwa i wskazuje na obowiązki posłuszeństwa wobec Boga: „Obłudnicy, umiecie rozpoznawać wygląd ziemi i nieba, a jakże obecnego czasu nie rozpoznajecie? I dlaczego sami z siebie nie rozróżniacie tego, co jest słuszne?” (Łk 12,56-57). Widzą Jezusa i Jego cuda, słuchają Jego nauk i mimo wszystko pozostają nieposłuszni wobec Boga i Jego Chrystusa. Do nich odnoszą się surowe słowa Jezusa: „Słusznie prorok Izajasz powiedział o was, obłudnikach, jak jest napisane: Ten lud czci Mnie wargami, lecz sercem swym daleko jest ode Mnie. Ale czci Mnie na próżno, ucząc zasad podanych przez ludzi. Uchyliliście przykazanie Boże, a trzymacie się ludzkiej tradycji. I mówił do nich: Umiecie dobrze uchylać przykazanie Boże, aby swoją tradycję zachować” (Mk 7,6-9).

Mk 12,24-27

Mówi Jezus do saduceuszy: „Czyż nie dlatego jesteście w błędzie, że nie rozumiecie Pisma ani mocy Bożej? Gdy bowiem powstaną z martwych, nie będą się ani żenić, ani za mąż wychodzić, ale będą jak aniołowie w niebie. Co zaś dotyczy umarłych, że zmartwychwstaną, czyż nie czytaliście w księdze Mojżesza, tam gdzie mowa O krzaku, jak Bóg powiedział do niego: Ja jestem Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba. Nie jest On Bogiem umarłych, lecz żywych. Jesteście w wielkim błędzie”.

Przeciwnicy Jezusa nie znają Pisma, ani Boga – stąd ich błędne myślenie. Łukasz pełniej oddaje słowa Jezusa: „Dzieci tego świata żenią się i za mąż wychodzą. Lecz ci, którzy uznani zostaną za godnych udziału w świecie przyszłym i w powstaniu z martwych, ani się żenić nie będą, ani za mąż wychodzić. Już bowiem umrzeć nie mogą, gdyż są równi aniołom i są dziećmi Bożymi, będąc uczestnikami zmartwychwstania” (Łk 20,34-36). Ta wspaniała obietnica dotyczy zbawionych, to znaczy tych, „którzy uznani zostaną za godnych udziału w świecie przyszłym i w powstaniu z martwych” – będą oni równi aniołom i będą dziećmi Bożymi. Jest to obietnica nieba – dla zbawionych. Mówi też Łukasz: „Bóg nie jest [Bogiem] umarłych, lecz żywych; wszyscy bowiem dla Niego żyją” (Łk 20,38). Zawsze – również po śmierci. Jezus podaje przykład Abrahama: „Abraham, ojciec wasz, rozradował się z tego, że ujrzał mój dzień - ujrzał [go] i ucieszył się. Na to rzekli do Niego Żydzi: Pięćdziesięciu lat jeszcze nie masz, a Abrahama widziałeś? Rzekł do nich Jezus: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Zanim Abraham stał się, JA JESTEM” (J 8,56-58). Abraham żyje i raduje się z Jezusem. Zmartwychwstanie jest przemienieniem człowieka stale żyjącego w Bogu.

Mk 12,29-31

„Pierwsze jest: Słuchaj, Izraelu, Pan Bóg nasz, Pan jest jeden. Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, całym swoim umysłem i całą swoją mocą. Drugie jest to: Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego. Nie ma innego przykazania większego od tych”.

Mówi Paweł: „Wiemy dobrze, że nie ma na świecie ani żadnych bożków, ani żadnego boga, prócz Boga jedynego. A choćby byli na niebie i na ziemi tak zwani bogowie - jest zresztą mnóstwo takich bogów i panów - dla nas istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec, od którego wszystko pochodzi i dla którego my istniejemy, oraz jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko się stało i dzięki któremu także my jesteśmy” (1 Kor 8,4-6). Bóg prawdziwy jest tylko jeden. W ludzkiej kulturze, w ludzkich religiach istnieje całe mnóstwo bogów fałszywych. Prawdziwy Bóg jest Ojcem Jezusa Chrystusa i jest z Nim zjednoczony. Mówi Jezus: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy” (J 10,30). Co gorsze, ten Prawdziwy Bóg został znienawidzony: „Gdybym nie przyszedł i nie mówił do nich, nie mieliby grzechu. Teraz jednak nie mają usprawiedliwienia dla swego grzechu. Kto Mnie nienawidzi, ten i Ojca mego nienawidzi. Gdybym nie dokonał wśród nich dzieł, których nikt inny nie dokonał, nie mieliby grzechu. Teraz jednak widzieli je, a jednak znienawidzili i Mnie, i Ojca mego” (J 15,22-24). Mówi Jan: „Wiemy, że jesteśmy z Boga, cały zaś świat leży w mocy Złego. Wiemy także, że Syn Boży przyszedł i obdarzył nas zdolnością rozumu, abyśmy poznawali Prawdziwego. Jesteśmy w prawdziwym Bogu, w Synu Jego, Jezusie Chrystusie. On zaś jest prawdziwym Bogiem i Życiem wiecznym” (1 J 5,19-20).

O miłowaniu Boga mówi Jezus: „Kto ma przykazania moje i zachowuje je, ten Mnie miłuje. Kto zaś Mnie miłuje, ten będzie umiłowany przez Ojca mego, a również Ja będę go miłował i objawię mu siebie. Rzekł do Niego Juda, ale nie Iskariota: Panie, cóż się stało, że nam się masz objawić, a nie światu? W odpowiedzi rzekł do niego Jezus: Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę, a Ojciec mój umiłuje go, i przyjdziemy do niego, i będziemy u niego przebywać. Kto Mnie nie miłuje, ten nie zachowuje słów moich. A nauka, którą słyszycie, nie jest moja, ale Tego, który Mnie posłał, Ojca” (J 14,21-24). Miłowanie Boga – to zachowywanie Jego nauki, to posłuszeństwo Jemu i Jego Synowi.

Niestety wiele osób i rzeczy może nas oddzielać od Prawdziwego Boga. Mówi Jan: „Nie miłujcie świata ani tego, co jest na świecie! Jeśli kto miłuje świat, nie ma w nim miłości Ojca. Wszystko bowiem, co jest na świecie, a więc: pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha tego życia nie pochodzi od Ojca, lecz od świata. Świat zaś przemija, a z nim jego pożądliwość; kto zaś wypełnia wolę Bożą, ten trwa na wieki” (1 J 2,15-17). Tak łatwo żyć duchem tego świata, tak łatwo zdradzać Boga i żyć pogaństwem w fałszywym spokoju. Dlatego mówi Jezus: „Nie sądźcie, że przyszedłem pokój przynieść na ziemię. Nie przyszedłem przynieść pokoju, ale miecz. Bo przyszedłem poróżnić syna z jego ojcem, córkę z matką, synową z teściową; i będą nieprzyjaciółmi człowieka jego domownicy. Kto kocha ojca lub matkę bardziej niż Mnie, nie jest Mnie godzien. I kto kocha syna lub córkę bardziej niż Mnie, nie jest Mnie godzien. Kto nie bierze swego krzyża, a idzie za Mną, nie jest Mnie godzien. Kto chce znaleźć swe życie, straci je. a kto straci swe życie z mego powodu, znajdzie je” (Mt 10,34-39). Radykalizm życia z Bogiem i dla Boga jest konieczny, by nie ulec pogaństwu.

O miłości bliźniego mówi Jezus: „Słyszeliście, że powiedziano: Będziesz miłował swego bliźniego, a nieprzyjaciela swego będziesz nienawidził. A Ja wam powiadam: Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za tych, którzy was prześladują; tak będziecie synami Ojca waszego, który jest w niebie; ponieważ On sprawia, że słońce Jego wschodzi nad złymi i nad dobrymi, i On zsyła deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych. Jeśli bowiem miłujecie tych, którzy was miłują, cóż za nagrodę mieć będziecie? Czyż i celnicy tego nie czynią? I jeśli pozdrawiacie tylko swych braci, cóż szczególnego czynicie? Czyż i poganie tego nie czynią? Bądźcie więc wy doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski” (Mt 5,43-48).

Mk 12,35-37

„Nauczając w świątyni, Jezus zapytał: Jak mogą twierdzić uczeni w Piśmie, że Mesjasz jest Synem Dawida? Wszak sam Dawid mówi w Duchu Świętym: Rzekł Pan do Pana mego: Siądź po prawicy mojej, aż położę nieprzyjaciół Twoich pod stopy Twoje. Sam Dawid nazywa Go Panem, skądże więc jest [tylko] jego synem?”

Jezus uważa Dawida za autora Psalmu 110, natchnionego przez Ducha Świętego. Wskazuje na paradoks – Dawid mówi o Chrystusie, jako o swoim Panu, chociaż tradycja uważa Go tylko za syna, to znaczy spadkobiercę Dawida. Psalm uważa Chrystusa za Syna Bożego, którego Ojciec umieszcza na tronie po swojej prawicy i obiecuje Mu panowanie nad wszystkimi Jego nieprzyjaciółmi. Psalm mówi o Chrystusie: „Pan po Twojej prawicy zetrze królów w dniu swego gniewu. Będzie sądził narody, wzniesie stosy trupów, zetrze głowy jak ziemia szeroka” (Ps 110,5-6). Jest to silne ostrzeżenie dla wrogów Jezusa.

Mk 12,42-44

„Przyszła też jedna uboga wdowa i wrzuciła dwa pieniążki, czyli jeden grosz. Wtedy przywołał swoich uczniów i rzekł do nich: Zaprawdę, powiadam wam: Ta uboga wdowa wrzuciła najwięcej ze wszystkich, którzy kładli do skarbony. Wszyscy bowiem wrzucali z tego, co im zbywało; ona zaś ze swego niedostatku wrzuciła wszystko, co miała, całe swe utrzymanie”.

Wskazuje to na hojność kobiety i jej ufność w Bożą pomoc.

Mk 13,2-4

„Jezus mu odpowiedział: Widzisz te potężne budowle? Nie zostanie tu kamień na kamieniu, który by nie był zwalony. A gdy siedział na Górze Oliwnej, naprzeciw świątyni, pytali Go na osobności Piotr, Jakub, Jan i Andrzej: Powiedz nam, kiedy to nastąpi? I jaki będzie znak, gdy to wszystko zacznie się spełniać?”

Jezus zapowiada zburzenie świątyni w 70 r. n. e. Apostołowie chcą wiedzieć kiedy to nastąpi i jakie będą znaki zbliżającego się nieszczęścia.

Mk 13,5-8

„Wówczas Jezus zaczął im mówić: Strzeżcie się, żeby was kto nie zwiódł. Wielu przyjdzie pod moim imieniem i będą mówić: Ja jestem. I wielu w błąd wprowadzą. Kiedy więc usłyszycie o wojnach i pogłoskach wojennych, nie trwóżcie się! To się musi stać, ale to jeszcze nie koniec. Powstanie bowiem naród przeciw narodowi i królestwo przeciw królestwu; będą miejscami trzęsienia ziemi, będą klęski głodu. To jest początek boleści”.

Jezus nie boi się o Jerozolimę, ale o swoich uczniów, o Kościół. Boi się zwodzicieli. Boi się kłamstwa. On sam mówi do swoich przeciwników: „Wy macie diabła za ojca i chcecie spełniać pożądania waszego ojca. Od początku był on zabójcą i w prawdzie nie wytrwał, bo prawdy w nim nie ma. Kiedy mówi kłamstwo, od siebie mówi, bo jest kłamcą i ojcem kłamstwa” (J 8,44). Apokalipsa mówi o zwodzicielu ludzkości: „I został strącony wielki Smok, Wąż starodawny, który się zwie diabeł i szatan, zwodzący całą zamieszkałą ziemię, został strącony na ziemię, a z nim strąceni zostali jego aniołowie” (Ap 12,9).

Mk 13,9-13

„A wy miejcie się na baczności. Wydawać was będą sądom i w synagogach będą was chłostać. Nawet przed namiestnikami i królami stawać będziecie z mego powodu, na świadectwo dla nich. Lecz najpierw musi być głoszona Ewangelia wszystkim narodom. A gdy was poprowadzą, żeby was wydać, nie martwcie się przedtem, co macie mówić; ale mówcie to, co wam w owej chwili będzie dane. Bo nie wy będziecie mówić, ale Duch Święty. Brat wyda brata na śmierć i ojciec swoje dziecko; powstaną dzieci przeciw rodzicom i o śmierć ich przyprawią. I będziecie w nienawiści u wszystkich z powodu mojego imienia. Lecz kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony”.

Potrzebujemy czujności. Duch Święty jest naszym Obrońcą i On poprowadzi naszą obronę. Grożą nam prześladowania, grozi nam nienawiść, nawet ze strony najbliższych, ale: „kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony”.

Mk 13,21-22

„A wtedy, jeśliby wam kto rzekł: Oto tu jest Chrystus, oto tam, nie wierzcie. Powstaną bowiem fałszywi Chrystusowie i fałszywi prorocy, i będą czynić znaki i dziwy, aby zwieść, jeśliby to mogło być, nawet wybranych”²⁸.

Podobnie mówi Paweł: „Albowiem już działa tajemnica bezbożności. Niech tylko ten, co teraz powstrzymuje, ustąpi miejsca, wówczas ukaże się Niegodziwiec, którego Pan Jezus zgładzi tchnieniem swoich ust i wniwecz obróci [samym] objawieniem swego przyjścia. Pojawieniu się jego towarzyszyć będzie działanie szatana, z całą mocą, wśród znaków i fałszywych cudów, [działanie] z wszelkim zwodzeniem ku nieprawości tych, którzy giną, ponieważ nie przyjęli miłości prawdy, aby dostąpić zbawienia. Dlatego Bóg dopuszcza działanie na nich oszustwa, tak iż uwierzą kłamstwu, aby byli osądzeni wszyscy, którzy nie uwierzyli prawdzie, ale upodobali sobie nieprawość” (2 Tes 2,7-12). Mówi o zwodzeniu „ku nieprawości tych, którzy giną, ponieważ nie przyjęli miłości prawdy, aby dostąpić zbawienia”. Oprzeć się zwodzeniu można tylko dzięki umiłowaniu prawdy.

Mk 13,24-27

„W owe dni, po tym ucisku, słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku. Gwiazdy będą padać z nieba i moce na niebie zostaną wstrząśnięte. Wówczas ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą. Wtedy pośle On aniołów i zbierze swoich wybranych z czterech stron świata, od krańca ziemi aż do szczytu nieba”.

Wielkie znaki kosmiczne poprzedzają przyjście Jezusa, zbierającego swoich wybranych. Tak mówi Mateusz o Sądzie Ostatecznym: „Gdy Syn Człowieczy przyjdzie w swej chwale i wszyscy aniołowie z Nim, wtedy zasiądzie na swoim tronie pełnym chwały. I zgromadzą się przed Nim wszystkie narody, a On oddzieli jednych [ludzi] od drugich, jak pasterz oddziela owce od kozłów. Owce postawi po prawej, a kozły po swojej lewej stronie” (Mt 25,31-33).

Mk 13,30-32

„Zaprawdę, powiadam wam: Nie przeminie to pokolenie, aż się to wszystko stanie. Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie przeminą. Lecz o dniu owym lub godzinie nikt nie wie, ani aniołowie w niebie, ani Syn, tylko Ojciec”.

Jezus przygotowuje Kościół na trudną przyszłość. Nie wskazuje na konkretne daty, twierdzi, że tylko Ojciec je zna. Powstanie żydowskie i zagłada Jerozolimy to ważne elementy historii Izraela. Nauczanie Jezusa jest nieprzemijające. Ewangelia o Królestwie Bożym jest wciąż aktualna. Przyszłość pozostaje dla nas nieznana. Ufamy Jezusowi, że On nas bezpiecznie przeprowadzi do swojego Królestwa.

Mk 14,3-8

„A gdy Jezus był w Betanii, w domu Szymona Trędowatego, i siedział za stołem, przyszła kobieta z alabastrowym flakonikiem prawdziwego olejku nardowego, bardzo drogiego. Rozbiła flakonik i wylała Mu olejek na głowę. A niektórzy oburzyli się, mówiąc między sobą: Po co to marnowanie olejku? Wszak można było olejek ten sprzedać drożej niż za trzysta denarów i rozdać ubogim. I przeciw niej szemrali. Lecz Jezus rzekł: Zostawcie ją; czemu sprawiacie jej przykrość? Dobry uczynek spełniła względem Mnie. Bo ubogich zawsze macie u siebie i kiedy zechcecie, możecie im dobrze czynić; lecz Mnie nie zawsze macie. Ona uczyniła, co mogła; już naprzód namaściła moje ciało na pogrzeb”.

Dla Apostołów priorytetem jest służba wobec ubogich. Nie zdają sobie sprawy z krótkości czasu, jaki dzieli ich od śmierci Jezusa. On jest wdzięczny za namaszczenie, które jest przygotowaniem Jego ciała na bliski już pogrzeb.

Mk 14,17-21

„Z nastaniem wieczoru przyszedł tam razem z Dwunastoma. A gdy zajęli miejsca i jedli, Jezus rzekł: Zaprawdę, powiadam wam: jeden z was Mnie zdradzi, ten, który je ze Mną. Zaczęli się smucić i pytać jeden po drugim: Czyżbym ja? On im rzekł: Jeden z Dwunastu, ten, który ze Mną rękę zanurza w misie. Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, jak o Nim jest napisane, lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany. Byłoby lepiej dla tego człowieka, gdyby się nie narodził”.

Eucharystia jest poprzedzona zapowiedzią zdrady Judasza. Marek nie przedstawia go wprost. Mówi o reakcji apostołów: „Zaczęli się smucić i pytać jeden po drugim: Czyżbym ja?” Nie byli przesadnie pewni siebie. Marek przytacza tylko bardzo silne ostrzeżenie Jezusa: „Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, jak o Nim jest napisane, lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany. Byłoby lepiej dla tego człowieka, gdyby się nie narodził”.

Mk 14,22-24

„A gdy jedli, wziął chleb, odmówił błogosławieństwo, połamał i dał im mówiąc: Bierzcie, to jest Ciało moje. Potem wziął kielich i odmówiwszy dziękczynienie dał im, i pili z niego wszyscy. I rzekł do nich: To jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana²⁹”.

Jezus zdaje się używać czasu teraźniejszego – daje swoje Ciało i swoją Krew Apostołom. Zdaje się nie wskazywać bezpośrednio na tajemnicę Krzyża. Nawiązuje do zapowiedzi Eucharystii z Kafarnaum: „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Jeżeli nie będziecie spożywali Ciała Syna Człowieczego i nie będziecie pili Krwi Jego, nie będziecie mieli życia w sobie. Kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym. Ciało moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem. Kto spożywa moje Ciało i Krew moją pije, trwa we Mnie, a Ja w nim. Jak Mnie posłał żyjący Ojciec, a Ja żyję przez Ojca, tak i ten, kto Mnie spożywa, będzie żył przeze Mnie” (J 6,53-57).

Mk 14,27-31

„Wszyscy zgorszycie się ze mnie tej nocy, bo napisane jest: Uderzę pasterza, a rozproszą się owce. Ale gdy zmartwychwstanę, uprzedzę was do Galilei. Piotr zaś mu rzekł: Chociażby wszyscy zgorszyli się z ciebie, ale nie ja. I rzecze mu Jezus: Zaprawdę powiadam ci, że ty dziś tej nocy, zanim kur dwakroć zapieje, trzykroć się mnie zaprzesz. Ale on więcej mówił: Choćby mi trzeba było i umrzeć z tobą, nie zaprę się ciebie. Podobnie też i wszyscy mówili”³⁰.

Jezus przepowiada zgorszenie uczniów. Prawdopodobnie chodzi o załamanie wiary uczniów: „I rzekł Pan: Szymonie, Szymonie! Oto szatan pożądał, aby was przesiał jako pszenicę. Ale ja prosiłem za tobą, aby nie ustała wiara twoja; a ty kiedyś, nawróciwszy się, utwierdzaj braci twoich”³¹ (Łk 22,31-32).

Mk 14,34-38

„I rzekł do nich: Smutna jest moja dusza aż do śmierci; zostańcie tu i czuwajcie! I odszedłszy nieco dalej, upadł na ziemię i modlił się, żeby – jeśli to możliwe – ominęła Go ta godzina. I mówił: Abba, Ojcze, dla Ciebie wszystko jest możliwe, zabierz ten kielich ode Mnie! Lecz nie to, co Ja chcę, ale to, co Ty [niech się stanie]! Potem wrócił i zastał ich śpiących. Rzekł do Piotra: Szymonie, śpisz? Jednej godziny nie mogłeś czuwać? Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie; duch wprawdzie ochoczy, ale ciało słabe”.

Jezus jest smutny i prosi Ojca w imię Jego wszechmocy: „Abba, Ojcze, dla Ciebie wszystko jest możliwe, zabierz ten kielich ode Mnie!” Zgadza się jednak na wypełnienie woli Ojca: „Lecz nie to, co Ja chcę, ale to, co Ty [niech się stanie]!” Budzi śpiących uczniów i ostrzega ich przed pokusą zgorszenia. Mają dobrą wolę, ale nie uświadamiają sobie swojej słabości.

Mk 14,43-47

„I zaraz, gdy On jeszcze mówił, zjawił się Judasz, jeden z Dwunastu, a z nim zgraja z mieczami i kijami wysłana przez arcykapłanów, uczonych w Piśmie i starszych. A zdrajca dał im taki znak: Ten, którego pocałuję, to On; chwyćcie Go i prowadźcie ostrożnie! Skoro tylko przyszedł, przystąpił do Jezusa i rzekł: Rabbi! i pocałował Go. Tamci zaś rzucili się na Niego, i pochwycili Go. A jeden z tych, którzy tam stali, dobył miecza, uderzył sługę najwyższego kapłana i odciął mu ucho”.

Jan wyjaśnia, że byli tam jeszcze żołnierze rzymscy – wskazuje na to termin „kohorta”– w języku greckim speira, oznaczający oddział liczący 500-1000 żołnierzy – w tym wypadku zapewne tylko część tego oddziału: „Judasz, otrzymawszy kohortę oraz strażników od arcykapłanów i faryzeuszów, przybył tam z latarniami, pochodniami i bronią”. O pocałunku mówi Łukasz: „Jezus mu rzekł: Judaszu, pocałunkiem wydajesz Syna Człowieczego?” (Łk 22,48). Jan z kolei wyjaśnia, kto użył miecza w obronie Jezusa: „Wówczas Szymon Piotr, mając przy sobie miecz, dobył go, uderzył sługę arcykapłana i odciął mu prawe ucho. A słudze było na imię Malchos. Na to rzekł Jezus do Piotra: Schowaj miecz do pochwy. Czyż nie mam pić kielicha, który Mi podał Ojciec?” (J 18,10-11). Łukasz wskazuje na uzdrowienie tego żołnierza: „Przestańcie, dosyć! I dotknąwszy ucha, uzdrowił go” (Łk 22,51).

Mk 14,55-65

„Najwyżsi zaś kapłani i cała Rada szukali przeciw Jezusowi świadectwa, aby go na śmierć wydać; a nie znajdowali. Wielu bowiem fałszywie świadczyło przeciw niemu; lecz świadectwa nie były zgodne. A niektórzy powstawszy, fałszywie świadczyli przeciw niemu, mówiąc: Myśmy go słyszeli mówiącego: Ja rozwalę tę świątynię ręką uczynioną, a zbuduję za trzy dni inną, nie ręką uczynioną. I nie było zgodne ich świadectwo. A najwyższy kapłan stanąwszy pośrodku, spytał Jezusa, mówiąc: Nic nie odpowiadasz na to, co oni ci zarzucają? Ale on milczał i nic nie odpowiedział. Znowu zapytał go najwyższy kapłan i rzekł mu: Tyś jest Chrystus, syn Boga błogosławionego? A Jezus mu rzekł: Jam jest, i ujrzycie Syna Człowieczego siedzącego po prawicy mocy Bożej i przychodzącego wśród obłoków niebieskich. Najwyższy zaś kapłan rozdarłszy szaty swoje, mówi: Na cóż jeszcze potrzebujemy świadków? Słyszeliście bluźnierstwo; co wam się zdaje? A oni wszyscy osądzili, że jest winien śmierci. I poczęli niektórzy plwać na niego, i zakrywać oblicze jego, i bić go pięściami, i mówić mu: Prorokuj! A słudzy policzkowali go”³².

Jezus mówił przy okazji oczyszczania świątyni: „Zburzcie tę świątynię, a Ja w trzech dniach wzniosę ją na nowo” (J 2,19). Żydzi to przekręcają i twierdzą: „Ja rozwalę tę świątynię ręką uczynioną, a zbuduję za trzy dni inną, nie ręką uczynioną”. Jezus mówi o swojej śmierci i o zmartwychwstaniu jako o zburzeniu i o odbudowie świątyni. Żydzi myślą o budynkach świątyni jerozolimskiej.

U Marka na pytanie arcykapłana: „Tyś jest Chrystus, syn Boga błogosławionego?” Jezus odpowiada: „Jam jest, i ujrzycie Syna Człowieczego siedzącego po prawicy mocy Bożej i przychodzącego wśród obłoków niebieskich” i jest to prawdopodobnie adaptacja dla czytelników rzymskich Marka, semickiej odpowiedzi Jezusa: „Tyś powiedział. Wszakże powiadam wam: Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy mocy Bożej, i przychodzącego w obłokach niebieskich”³³ (Mt 26,63-64).

Ciekawie komentuje ten tekst A. Leske: „To milczenie skłania Kajfasza do wymuszenia odpowiedzi przez odwołanie się do przysięgi. „Poprzysięgam Cię na Boga żywego” (1 Krl 22,16), jako przysięga, zmusza Jezusa do odpowiedzi na pytanie: „Powiedz nam: czy Ty jesteś Mesjasz, Syn Boży”. Oba te określenia w potocznym rozumieniu dotyczyły oczekiwanego Mesjasza, który miał zniszczyć wrogów Izraela i ustanowić królestwo. Kajfasz chciał wydobyć od Jezusa odpowiedź potwierdzającą, aby móc donieść Piłatowi, że Jezus planował powstanie; jednak słowa Jezusa: „Tyś powiedział” przenoszą odpowiedzialność za odpowiedź z Jezusa na oskarżyciela. Chociaż Jezus jest Mesjaszem, Synem Boga, jak zostało objawione w 16,16 (por. wyżej), nie jest nim w sensie politycznym, zakładanym przez najwyższego kapłana. Jest Sługą/Synem Człowieczym, który powróci jako sędzia. Mówiąc: „Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego (...)”, Jezus nawiązuje więc do swego usprawiedliwienia i intronizacji w zmartwychwstaniu i jednocześnie ostrzega przed sądem ostatecznym, o którym mówił w odniesieniu do świątyni (24,30; 25,31; por. 16,27-28). Słowa: „Siedzącego po prawicy Wszechmocnego” nawiązują do Ps 110,1 i HenEt 62,5 i dają do zrozumienia, że zasiadającym po prawicy Pana jest raczej Syn Człowieczy niż Syn Dawida (por. 22,41-46). Zasiadanie takie jest znakiem piastowania udzielonej władzy; to wywyższenie zaczyna się wraz z triumfem zmartwychwstania (por. 28,18). „Moc” (BT: „Wszechmocny”) to religijny odpowiednik „Boga” (por. HenEt 62,7). Słowa: „Nadchodzącego na obłokach niebieskich” nawiązują do Dn 7,13. Odpowiedź Jezusa dała Kajfaszowi nowy powód do skazania Go: „Zbluźnił”, co pociągało za sobą karę śmierci (przez ukamienowanie: Kpł 24,10-23). Aby wyrazić i potwierdzić całą ohydę tej zbrodni, Kajfasz rozdziera szaty, jakkolwiek nie wolno było tego czynić najwyższemu kapłanowi (por. Kpł 21,10; 10,6). Jezus nie użył imienia Bożego nadaremnie, jednak Kajfasz przypisał Mu bluźnierstwo, ponieważ ośmielił się przypisać sobie władzę Boga. Tak więc Sanhedryn zdecydował, że Jezus powinien umrzeć, chociaż sami Żydzi nie mogli wykonać tej kary. Przywódcy religijni ośmieszają teraz Jezusa i upokarzają Go, tak jak upokorzony był Sługa (Iz 50,6; 53,3.5)”³⁴.

Mk 15,1-5

„I zaraz, rano najwyżsi kapłani uczyniwszy naradę ze starszymi i z doktorami i z całą Radą, związawszy Jezusa, zaprowadzili i oddali Piłatowi. I spytał go Piłat: Ty jesteś Królem żydowskim? Lecz on odpowiadając, rzecze mu: Ty powiadasz. I oskarżali go najwyżsi kapłani o wiele rzeczy. A Piłat pytał go znowu, mówiąc: Nic nie odpowiadasz? Patrz, o jak wielkie rzeczy cię winują. Jezus zaś nic więcej nie odpowiedział, tak że się Piłat dziwił”.

Na wiele pytań Jezus odpowiada enigmatycznie: „Ty powiadasz”. Utrudnia to zadanie Jego oskarżycielom. Nie jest to przyznanie się do winy, jest to raczej zaproszenie do myślenia: „tak myślisz?” Wobec oskarżeń milczy, nie broni się, nie przeciąga procesu. Realizuje proroctwo Izajasza: „Dręczono Go, lecz sam się dał gnębić, nawet nie otworzył ust swoich. Jak baranek na rzeź prowadzony, jak owca niema wobec strzygących ją, tak On nie otworzył ust swoich” (Iz 53,7).

Mk 15,9-15

„Piłat im odpowiedział: Jeśli chcecie, uwolnię wam Króla Żydowskiego? Wiedział bowiem, że arcykapłani wydali Go przez zawiść. Lecz arcykapłani podburzyli tłum, żeby uwolnił im raczej Barabasza. Piłat ponownie ich zapytał: Cóż więc mam uczynić z tym, którego nazywacie Królem Żydowskim? Odpowiedzieli mu krzykiem: Ukrzyżuj Go! Piłat odparł: Cóż więc złego uczynił? Lecz oni jeszcze głośniej krzyczeli: Ukrzyżuj Go! Wtedy Piłat, chcąc zadowolić tłum, uwolnił Barabasza, Jezusa zaś kazał ubiczować i wydał na ukrzyżowanie”.

Marek podkreśla element zawiści wobec Jezusa i manipulację tłumem, który domaga się ukrzyżowania Jezusa. Piłat pyta się: „Cóż więc złego uczynił?” – oczywiście nie otrzymuje odpowiedzi, ale żeby zadowolić ludzi „Jezusa zaś kazał ubiczować i wydał na ukrzyżowanie”.

Mk 15,16-19

„Żołnierze zaprowadzili Go na wewnętrzny dziedziniec, czyli pretorium, i zwołali całą kohortę. Ubrali Go w purpurę i uplótłszy wieniec z ciernia włożyli Mu na głowę. I zaczęli Go pozdrawiać: Witaj, Królu Żydowski! Przy tym bili Go trzciną po głowie, pluli na Niego i przyklękając oddawali Mu hołd”.

Widoczny jest sadyzm żołnierzy i żydowskie oskarżenie Jezusa wobec Piłata: „I powstawszy całe ich mnóstwo, powiedli go do Piłata. I poczęli nań skarżyć, mówiąc: Tego znaleźliśmy podburzającego nasz naród, i zakazującego dawać podatki cesarzowi, i mówiącego, że on jest Chrystusem królem. I spytał go Piłat, mówiąc: Ty jesteś królem żydowskim? A on odpowiadając, rzekł: Ty powiadasz”³⁵ (Łk 23,1-3). Oskarżenie jest kłamliwe. Jezus nie podburzał narodu, nakazywał płacić podatki (por. Mk 12,13-17), zakazywał uczniom mówić, że jest Chrystusem (por. Mk 8,29-30), a kiedy ludzie chcieli Go obwołać królem – to odszedł na górę (por. J 6,15).

Podobnie sprawę królowania Jezusa przedstawia Jan: „Wyszedł więc Piłat znowu do pretorium i wezwał Jezusa i rzekł mu: Tyś jest król żydowski? Odpowiedział Jezus: Sam od siebie to mówisz, czy też inni powiedzieli ci o mnie? Odpowiedział Piłat: Czyż ja żydem jestem? Naród twój i najwyżsi kapłani wydali mi ciebie; coś uczynił? Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jest z tego świata; gdyby królestwo moje było z tego świata, słudzy moi walczyliby pewnie, żebym nie był wydany żydom; lecz teraz królestwo moje nie jest stąd. Rzekł mu tedy Piłat: Toś ty jest król? Odpowiedział Jezus: Ty mówisz, że ja jestem królem. Jam się na to narodził, i na to przyszedłem na świat, abym świadectwo dał prawdzie. Wszelki, który jest z prawdy, słucha głosu mego”³⁶ (J 18,33-37). Nie jest to więc królestwo polityczne. Jest to królowanie Prawdy – którą jest sam Jezus (por. J 14,6).

Mk 15,20-28

„Następnie wyprowadzili Go, aby Go ukrzyżować. I przymusili niejakiego Szymona z Cyreny, ojca Aleksandra i Rufusa, który wracając z pola właśnie przechodził, żeby niósł krzyż Jego. Przyprowadzili Go na miejsce Golgota, to znaczy miejsce Czaszki. Tam dawali Mu wino zaprawione mirrą, lecz On nie przyjął. Ukrzyżowali Go i rozdzielili między siebie Jego szaty, rzucając o nie losy, co który miał zabrać. A była godzina trzecia, gdy Go ukrzyżowali. Był też napis z podaniem Jego winy, tak ułożony: Król Żydowski. Razem z Nim ukrzyżowali dwóch złoczyńców, jednego po prawej, drugiego po lewej Jego stronie. Tak wypełniło się słowo Pisma: W poczet złoczyńców został zaliczony”.

Szymon umożliwił Jezusowi dojście na Golgotę. Kontrastuje to z wypowiedzią Jana: „A On sam dźwigając krzyż wyszedł na miejsce zwane Miejscem Czaszki, które po hebrajsku nazywa się Golgota” (J 19,17). Prawdopodobnie, Jezus po straszliwym biczowaniu nie był w stanie nieść krzyża, ani nawet jego poprzecznej belki – i dlatego żołnierze zatrzymali Szymona, by on zastąpił Jezusa i zaniósł krzyż na Golgotę.

Jezus nie przyjmuje środka odurzającego jakim było wino zaprawione mirrą. Marek mówi o godzinie dziewiątej rano, a Jan o dwunastej: „Gdy więc Piłat usłyszał te słowa, wyprowadził Jezusa na zewnątrz i zasiadł na trybunale, na miejscu zwanym Lithostrotos, po hebrajsku Gabbata. Był to dzień Przygotowania Paschy, około godziny szóstej” (J 19,13-14). Stwierdzenia Marka, poparte przez Mateusza i Łukasza (por. Łk 23,44) uważam za bardziej prawdopodobne.

Mk 15,29-32

„A przechodzący bluźnili mu, kiwając głowami swymi i mówiąc: Hej ty, co rozwalasz świątynię i w trzech dniach znowu ją budujesz! Wybaw samego siebie, zstępując z krzyża. Podobnież i najwyżsi kapłani z doktorami, szydząc, jeden do drugiego mówili: Innych wybawiał, a samego siebie wybawić nie może! Chrystus, Król izraelski, niechże teraz zstąpi z krzyża, abyśmy ujrzeli i uwierzyli. I ci, którzy z nim byli ukrzyżowani, lżyli go”.

Bluźnierstwem są słowa: „Chrystus, Król izraelski, niechże teraz zstąpi z krzyża, abyśmy ujrzeli i uwierzyli”. Byli ci ludzie, niestety, niezdolni do wiary.

Mateusz przedstawia to nieco dokładniej: „Ci zaś, którzy przechodzili obok, przeklinali Go i potrząsali głowami, mówiąc: Ty, który burzysz przybytek i w trzech dniach go odbudowujesz, wybaw sam siebie; jeśli jesteś Synem Bożym, zejdź z krzyża! Podobnie arcykapłani z uczonymi w Piśmie i starszymi, szydząc, powtarzali: Innych wybawiał, siebie nie może wybawić. Jest królem Izraela: niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy w Niego. Zaufał Bogu: niechże Go teraz wybawi, jeśli Go miłuje. Przecież powiedział: Jestem Synem Bożym. Tak samo lżyli Go i złoczyńcy, którzy byli z Nim ukrzyżowani” (Mt 27,39-44). Mateusz ukazuje bluźnierstwo nieco inaczej: „Jest królem Izraela: niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy w Niego. Zaufał Bogu: niechże Go teraz wybawi, jeśli Go miłuje. Przecież powiedział: Jestem Synem Bożym”.

Mk 15,33-37

„A gdy nadeszła godzina szósta, mrok ogarnął całą ziemię aż do godziny dziewiątej. O godzinie dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: Eloi, Eloi, lema sabachthani, to znaczy: Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił? Niektórzy ze stojących obok, słysząc to, mówili: Patrz, woła Eliasza. Ktoś pobiegł i napełniwszy gąbkę octem, włożył na trzcinę i dawał Mu pić, mówiąc: Poczekajcie, zobaczymy, czy przyjdzie Eliasz, żeby Go zdjąć [z krzyża]. Lecz Jezus zawołał donośnym głosem i oddał ducha”.

O ciemności w czasie męki Jezusa prorokował Amos: „Owego dnia – wyrocznia Pana Boga – zajdzie słońce w południe i w dzień świetlany zaciemnię ziemię” (Am 8,9). Czy i na ile Bóg opuszcza Jezusa? Jedną z prób zrozumienia tego tekstu jest myśl o odejściu Ducha Świętego. Po chrzcie w Jordanie przyszedł On do Jezusa z pełnią darów charyzmatycznych (por. Dz 10,38). Możliwe, że na krzyżu odszedł On od Jezusa, który już tych darów nie potrzebował.

Ciekawie komentuje to A. Leske: „Niezależnie od naturalnych przyczyn tej ciemności trzeba w niej widzieć znak sądu Bożego. Jezus, posługując się językiem apokaliptycznym, mówił o słońcu, które się zaćmi, i o księżycu, który nie da światła, jako znakach przyjścia Syna Człowieczego w mocy i chwale (24,29). Te słowa już zaczęły się spełniać. Na koniec Jezus donośnym głosem wypowiada pierwsze słowa Ps 22, ostatnie tchnienie sprawiedliwego, którego później Bóg usprawiedliwi i wywyższy (w. 22-31). Wołanie Jezusa nie wyraża więc rozpaczy czy braku wiary, ale potwierdza Jego rozumienie roli cierpiącego Sługi, który odniesie zwycięstwo w swojej śmierci, dokonując odpuszczenia grzechów. Słysząc, jak Jezus woła po hebrajsku ’Eli („Boże mój”), stojący opodal szyderczo zauważają, że woła Eliasza (= „moim Bogiem jest JHWH”), który, jak oczekiwano, miał przyjść, aby przygotować wiek mesjański (por. 17,3.10-13). „Kwaśne wino” (BT: „ocet”) było zmieszane z gorzkimi ziołami i prawdopodobnie podawano je w dobrej intencji złagodzenia cierpień (por. Ps 69,21). Jezus jeszcze raz „zawołał donośnym głosem”, tak jak sprawiedliwy cierpiący (Ps 22, 5.24), i oddał ducha Bogu”³⁷.

Mk 16,1-8

„Po upływie szabatu Maria Magdalena, Maria, matka Jakuba, i Salome nakupiły wonności, żeby pójść namaścić Jezusa. Wczesnym rankiem w pierwszy dzień tygodnia przyszły do grobu, gdy słońce wzeszło. A mówiły między sobą: Kto nam odsunie kamień od wejścia do grobu? Gdy jednak spojrzały, zauważyły, że kamień był już odsunięty, a był bardzo duży. Weszły więc do grobu i ujrzały młodzieńca siedzącego po prawej stronie, ubranego w białą szatę; i bardzo się przestraszyły. Lecz on rzekł do nich: Nie bójcie się! Szukacie Jezusa z Nazaretu, ukrzyżowanego; powstał, nie ma Go tu. Oto miejsce, gdzie Go złożyli. Lecz idźcie, powiedzcie Jego uczniom i Piotrowi: Idzie przed wami do Galilei, tam Go ujrzycie, jak wam powiedział. One wyszły i uciekły od grobu; ogarnęło je bowiem zdumienie i przestrach. Nikomu też nic nie oznajmiły, bo się bały”.

Kobiety odnajdują anioła, który usiłuje je uspokoić: „Nie bójcie się! Szukacie Jezusa z Nazaretu, ukrzyżowanego; powstał, nie ma Go tu. Oto miejsce, gdzie Go złożyli”. Marek podkreśla „zdumienie i przestrach” kobiet, który je paraliżują.

Mk 16,9-13

„Po swym zmartwychwstaniu, wczesnym rankiem w pierwszy dzień tygodnia, Jezus ukazał się najpierw Marii Magdalenie, z której wyrzucił siedem złych duchów. Ona poszła i oznajmiła to tym, którzy byli z Nim, pogrążonym w smutku i płaczącym. Ci jednak słysząc, że żyje i że ona Go widziała, nie chcieli wierzyć. Potem ukazał się w innej postaci dwom z nich na drodze, gdy szli do wsi. Oni powrócili i oznajmili pozostałym. Lecz im też nie uwierzyli”.

Drugie zakończenie Ewangelii zdaje się korzystać z Ewangelii Janowej mówiącej o spotkaniu Marii Magdaleny ze Zmartwychwstałym (por. J 20,11-18) i z Ewangelii Łukaszowej opowiadającej o uczniach idących do Emaus (por. Łk 24,10-35). Łukasz twierdzi: „W tej samej godzinie wybrali się i wrócili do Jerozolimy. Tam zastali zebranych Jedenastu i innych z nimi, którzy im oznajmili: Pan rzeczywiście zmartwychwstał i ukazał się Szymonowi. Oni również opowiadali, co ich spotkało w drodze, i jak Go poznali przy łamaniu chleba” (Łk 24,33-35), to znaczy – powracający z Emaus odnajdują już wierzącą wspólnotę. Marek mówi zaś o uczniach powracających z Emaus: „Lecz im też nie uwierzyli”.

Mk 16,14-18

„W końcu ukazał się samym Jedenastu, gdy siedzieli za stołem, i wyrzucał im brak wiary i upór, że nie wierzyli tym, którzy widzieli Go zmartwychwstałego. I rzekł do nich: Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu stworzeniu! Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie zbawiony; a kto nie uwierzy, będzie potępiony. Tym zaś, którzy uwierzą, te znaki towarzyszyć będą: w imię moje złe duchy będą wyrzucać, nowymi językami mówić będą; węże brać będą do rąk, i jeśliby co zatrutego wypili, nie będzie im szkodzić. Na chorych ręce kłaść będą, i ci odzyskają zdrowie”.

Jezus nie usprawiedliwia niewiary i uporu Apostołów. Posyła ich na ewangelizację świata. Mają prowadzić do wiary i chrzcić: „Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie zbawiony; a kto nie uwierzy, będzie potępiony”. Wiara i chrzest prowadzą do zbawienia przez dar Ducha Prawdy. Człowiek wyzwolony od zła może poznawać prawdę i w prawdzie żyć z Bogiem i dla Boga. Niestety może rezygnować z prawdy i żyjąc w kłamstwie oddalać się od Boga. Niewiara prowadzi do potępienia, bo człowiek pozostaje sam, jakoś bezbronny wobec sił zła, które go paraliżują w kłamstwie.

Jezus obiecuje charyzmaty, którymi posługiwali się od samego początku: „Idźcie i głoście: Bliskie już jest królestwo niebieskie. Uzdrawiajcie chorych, wskrzeszajcie umarłych, oczyszczajcie trędowatych, wypędzajcie złe duchy!” (Mt 10,7-8).

Mk 16,19-20

„Po rozmowie z nimi Pan Jezus został wzięty do nieba i zasiadł po prawicy Boga. Oni zaś poszli i głosili Ewangelię wszędzie, a Pan współdziałał z nimi i potwierdził naukę znakami, które jej towarzyszyły”.

Marek przedstawia Wniebowstąpienie Jezusa tak, jakby miało ono miejsce w dzień Jego zmartwychwstania. Wskazuje na ewangelizację i na współdziałanie ze strony Jezusa.

Zakończenie

Mam nadzieję, że praca pomoże w poznawaniu Jezusa za pośrednictwem Ewangelii według świętego Marka.

Janusz Maria Andrzejewski OP

1 DAVID L. DUNGAN I JOHN S. KLOPPENBORG, „Problem synoptyczny”, Międzynarodowy komentarz do Pisma Świętego (Verbinum, Warszawa ²2001) 1126.

2 Biblia Wujka. BT tłumaczy: „Początek Ewangelii o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym”.

3 Biblia Wujka. BT tłumaczy: „Jak jest napisane u proroka Izajasza: Oto Ja posyłam wysłańca mego przed Tobą; on przygotuje drogę Twoją. Głos wołającego na pustyni: Przygotujcie drogę Panu, Dla Niego prostujcie ścieżki!”

4 Tekst grecki używa czasownika paradidomi oznaczającego „wydanie, zdradę”. Jezus mówi o sobie, o swoim „wydaniu”: „A kiedy przebywali razem w Galilei, Jezus rzekł do nich: Syn Człowieczy będzie wydany w ręce ludzi. Oni zabiją Go, ale trzeciego dnia zmartwychwstanie. I bardzo się zasmucili” (Mt 17,22-23).

5 Biblia Wujka.

6 Biblia Wujka.

7 Biblia Wujka.

8 Biblia Wujka.

9 Biblia Wujka. BT tłumaczy: „Wam dana jest tajemnica królestwa Bożego, dla tych zaś, którzy są poza wami, wszystko dzieje się w przypowieściach, aby patrzyli oczami, a nie widzieli, słuchali uszami, a nie rozumieli, żeby się nie nawrócili i nie była im wydana [tajemnica]”. Francuska BJ tłumaczy: „A vous le mystère du Royaume de Dieu a été donné; mais à ceux-là qui sont dehors tout arrive en paraboles, afin qu'ils aient beau regarder et ils ne voient pas, qu'ils aient beau entendre et ils ne comprennent pas, de peur qu'ils ne se convertissent et qu'il ne leur soit pardonné”, a włoska CEI: „A voi è stato dato il mistero del regno di Dio; per quelli che sono fuori invece tutto avviene in parabole, affinché guardino, sì, ma non vedano, ascoltino, sì, ma non comprendano, perché non si convertano e venga loro perdonato”.

10 Biblia Wujka.

11 Biblia Wujka.

12 Biblia Wujka.

13 Dosłownie: „serce skamieniałe” – he kardia peporomene.

14 Biblia Wujka.

15 Dosłownie „złe i cudzołożne” – genea ponera kai moichalis.

16 Biblia Wujka.

17 Biblia Wujka.

18 Biblia Wujka.

19 Biblia Wujka.

20 BT tłumaczy: „Zejdź Mi z oczu, szatanie, bo nie myślisz o tym, co Boże, ale o tym, co ludzkie”.

21 Tekst grecki używa słowa moichalis oznaczającego „cudzołożnicę”. Obraz nieczystości był już w Starym Testamencie wykorzystywany do mówienia o zdradzie Boga (por. Ez 16).

22 Dosłownie: „niewierzące” – apistos.

23 Biblia Wujka.

24 Biblia Tysiąclecia proponuje tłumaczenie: „być powodem grzechu” – jest to chyba przekład bardzo ogólny, wobec groźby piekła, o której mówi Jezus.

25 Biblia Wujka.

26 Biblia Wujka.

27 Słowo „Hosanna” oddaje hebrajskie hoszi'ah nna' i można je przetłumaczyć przez „Wybawże!”

28 Biblia Wujka.

29 Tekst grecki używa imiesłowu czasu teraźniejszego: ekchynnomenon. Włoska Biblia CEI ma czas teraźniejszy (Presente indicativo): „Questo è il mio sangue dell’alleanza, che è versato per molti”. Francuska Biblia BJ ma czas przyszły (Futur proche): „Ceci est mon sang, le sang de l'alliance, qui va être répandu pour une multitude”.

30 Biblia Wujka.

31 Biblia Wujka.

32 Biblia Wujka.

33 Biblia Wujka.

34 A. LESKE, „Ewangelia według św. Mateusza”, Międzynarodowy komentarz do Pisma Świętego (Verbinum, Warszawa ²2001) 1204-1205.

35 Biblia Wujka.

36 Biblia Wujka.

37 A. LESKE, „Ewangelia według św. Mateusza”, Międzynarodowy komentarz do Pisma Świętego (Verbinum, Warszawa ²2001) 1207.